Economische groei is goed voor freelancers, maar wat als dat stopt?
De afgelopen jaren hebben we te maken met economische groei. Dat is goed voor freelancers. Er is meer werk en de tarieven staan minder onder druk. Hoewel de laatste crisis officieel maar twee jaar duurde, hebben de effecten ervan zich wel wat extra jaren voortgesleept. Mijn ervaring is dat pas sinds een jaar of vier de opdrachten weer voor het oprapen liggen. En dat ook betere tarieven gemakkelijker geaccepteerd worden door opdrachtgevers. Hoe is dat voor jou als freelancer? Er zijn ook geluiden dat we ons opnieuw moeten voorbereiden op een crisis. Wat doe jij om je financiële situatie veilig te stellen?
Nieuwe economische crisis?
De afgelopen jaren is er sprake van economische groei. De werkeloosheid is gedaald en ook freelancers komen gemakkelijker aan werk. Door lage rentes in Europa is er een goed investeringsklimaat. Maar het lijkt wel kunst en vliegwerk. Want schuldenlasten blijven hoog. Economen waarschuwen voor een nieuwe crisis. HP de tijd schreef er een artikel over. Als de lange rente onder de korte rente duikt, schijnt dat een opmaat te zijn voor een crisis. Toch zijn er ook voorbeelden zoals in 1968 en 1998 waar een crisis uitbleef. Een nieuwe crisis is van zoveel factoren afhankelijk, dat het moeilijk voorspellen blijft. Er gaan zelfs stemmen op dat de afgelopen crisis nog niet eens ten einde is. Zoals dit artikel op NRC.nl doet vermoeden. En dan hebben we nog het psychologische effect op een crisis. Als iedereen gelooft dat er crisis aankomt en stopt met investeren, dan krijgt de crisis gemakkelijker grip.
De positie van freelancers tijdens crisis
In een crisis heeft de freelance status zowel positieve als negatieve kanten. Als je tijdens een crisis als werknemer ontslagen wordt, zit je werkeloos thuis. Als freelancers wat minder klussen hebben of genoegen moeten nemen met lagere tarieven, blijven ze toch aan de slag. ZZP'ers hebben door hun flexibiliteit een dempende werking op de werkloosheidscijfers gehad (Ende , 2010). Zij weten ook in slechte tijden toch een band met de arbeidsmarkt te houden. Ook omdat zij meerdere opdrachtgevers hebben. Zij moeten het in slechte tijden met minder doen, maar hebben in elk geval wel werk. Veel freelancers hebben reserves waarop zij terug kunnen vallen. Die bouwden zij in goede tijden op. Maar er is volgens het CBS ook een grote groep freelancers die dat niet heeft. Zij kunnen met armoede te maken krijgen.
Verborgen werkloosheid onder ZZP'er
De instroom van ZZP'ers is sinds de crisis van 2008 kwalitatief anders dan daarvoor. In tijden van hoogconjunctuur kiezen mensen voor zelfstandig ondernemen omdat er zoveel kansen zijn en het lucratiever is om als ondernemer aan de slag te gaan. In een recessie stijgt het aantal zelfstandigen juist doordat veel mensen zijn ontslagen of moeite hebben met het vinden van een baan. Deze gang naar zelfstandigheid is dus uit nood geboren. In feite zijn deze mensen verborgen werkloos, aangezien zij eigenlijk in dienstverband of meer uren zouden willen werken. Veel zelfstandigen werden dat in de crisis van 2008 dan ook noodgedwongen. Uit de Zelfstandigen Enquête Arbeid voor 2012 (CBS, 2013) blijkt dat 12% van de ZZP'ers dat werd doordat men geen geschikte baan vond, 9% door ontslag en 3% werd gedwongen door zijn werkgever. Het Arbeidsmarkt GedragsOnderzoek (AGO, 2014) komt tot soortgelijke cijfers. Het is een goede manier om aansluiting te houden met de arbeidsmarkt. Anderzijds is het zorgelijk dat een aanzienlijk deel van de ZZP'ers zich in een grijs gebied tussen zelfstandige en werkloze bevindt, waardoor de ernst van de huidige werkloosheid wordt onderschat.
Hoe sta jij ervoor? Ben jij noodgedwongen gaan freelancen? En maak jij je zorgen over een nieuwe crisis? Hoe bereid jij je daarop voor?