Herfst- of winterdip? Denk er niet te licht over, lees de 7 tips

Hij komt eraan: de laatste zondag van oktober. We zetten de klok een uur terug en leven volgens het strenge ritme van de wintertijd. Je komt er niet omheen: de dagen worden écht korter. De natuur verschiet van kleur, de blaadjes vallen, het wordt grauw en grijs. Een herfst- of winterdip ligt op de loer, maar daar sla jij je als zzp'er stoer doorheen. Zeker als je de 7 tips hebt gelezen.

Maar eerst: hoe herken je een winterdip? De 'milde' vorm openbaart zich in een energiedip, aanhoudende vermoeidheid en lichte concentratieproblemen. Voor wie ermee te maken heeft, is de 'zachtaardige' vorm behoorlijk belastend. Je kunt nog redelijk functioneren, maar daar is alles mee gezegd. Vermoeidheid en slaap domineren je dag.

Dip, blues of depressie?

Het wordt nóg zwaarder als de winterdip of –blues omslaat in een depressie. In medische kringen spreekt men van een, een seizoensgebonden stoornis. Een aantal symptomen doet denken aan een burn-out:

• zware, aanhoudende vermoeidheid;

• een bovengemiddelde behoefte aan slaap;

• dusdanige concentratieproblemen dat ze je functioneren in de weg staan;

• rare eetbuien;

• weinig zin om iets leuks te ondernemen of je contacten te onderhouden;

• prikkelbaarheid, sombere gedachten en gevoelens.

Lichttherapie: probaat middel tegen herfst- of winterdip

Een complete symptomenlijst vind je bij het online Kenniscentrum Winterdepressie. Herken je er meerdere, dan is actie geboden. Dat geldt voor iedereen, maar voor zelfstandige ondernemers in het bijzonder, want ziekmelden betekent inkomstenderving en verstoort de continuïteit van je klantrelaties en projecten. Dus: even naar je huisarts. Er bestaat namelijk een prima remedie: de lichttherapie. De effectiviteit is in brede medische kringen erkend. De lichttherapie wordt door steeds meer zorgverzekeraars vergoed. Wel slim om daar vooraf naar te informeren.

Bij een lichttherapie word je in meerdere sessies ongeveer een half uur blootgesteld aan wit licht van een zeer sterke intensiteit en met hetzelfde effect als daglicht. Je zit met je ogen gericht naar een soort lichtbox. De werking is het best als je de therapie 's morgens ondergaat. Bijwerkingen zijn er nauwelijks. Het licht bevat geen ultraviolette straling. De lichttherapie, zo is de uitleg, 'reset' je biologische klok door de aanmaak van het slaaphormoon melatonine af te remmen.

Waarom helpt een lichttherapie in donkere dagen? De winterdip kent een fysieke oorzaak. Doordat je minder in aanraking komt met natuurlijk buitenlicht, maakt je lichaam in de herfst en winter meer melatonine aan. Dit slaaphormoon schopt niet alleen je biologische klok in de war, maar beïnvloedt ook je stemming. Waarom de ene mens er ontvankelijker voor is dan de ander en vrouwen extra gevoelig zijn is niet bekend. Wel is bekend dat heel veel mensen er in meer of mindere mate last van hebben. Schattingen lopen uiteen van 450 duizend tot een miljoen Nederlanders.

Met je laptop naar het licht- en lifestylecafé?

Om een lans te breken voor de lichttherapie en huisartsen op het hart te drukken deze remedie voorrang te geven op het voorschrijven van antidepressiva, organiseerde de GGZ in lichtstad Eindhoven begin dit jaar een pop-up lichtcafé. Hier kon je 's morgens binnenvallen om bij een kop koffie, al of niet met je laptop bij de hand, de heilzame werking van een lichttherapie te ondergaan. De initiatiefnemers werken hard aan het stichten van een definitief licht- en lifestylecafé en hopen dat dit overal in Nederland navolging krijgt.

Overigens zijn er ook daglichtlampen te koop en te huur, zodat je de lichttherapie in je eigen omgeving en op je eigen moment kunt ondergaan. Daar is niets op tegen. Bij zwaardere depressieve klachten is het volgens de initiatiefnemers uit Eindhoven aan te bevelen om te kiezen voor begeleiding met een behandelplan op maat. Extra voordeel: je bent er even uit en als je er op de fiets heen gaat, doe je meteen beweging en buitenlucht op.

De 7 tips die je de winter door helpen

Dat brengt me bij de tips. Naast de lichttherapie zijn er namelijk meer manieren om je winterdip te bestrijden of te beheersen.

• Weer of geen weer, blijf actief en zoek tussen de werkzaamheden door meerdere malen per dag de buitenlucht op.

• Richt je werkruimte in met lampen die het natuurlijke daglicht (wit licht) zo goed mogelijk nabootsen. Let op dat ze géén uv-straling produceren!

• Ga sporten of ga door met sporten, al vriest het dat het kraakt.

• Let extra goed op je voeding en negeer de toenemende trek in zoetigheid. Eet veel groenten en fruit. Ook walnoten worden aanbevolen.

• Houd vast aan je ritme van opstaan, werken, pauzeren en bewegen. Zet je laptop en smartphone minstens twee uur voor je gaat slapen uit.

• Focus op je sociale contacten en onderneem leuke dingen.

• Raadpleeg, als je winterdip op een winterdepressie begint te lijken, je huisarts en informeer naar de mogelijkheden van een lichttherapie.

Een laatste, achtste tip, tot slot, houdt dit altijd in je achterhoofd: na regen komt zonneschijn