Zitten we als freelancers / zzp'ers te wachten op een keurmerk?

Ons legioen van freelancers/zzp'ers blijft groeien. De trend laat zich niet keren en rechtvaardigt de vraag of de markt behoefte heeft aan een stelsel van keurmerken. Een keurmerk kan de opdrachtgever helpen bij zijn selectieproces en geeft de zzp'er iets in handen om zich te onderscheiden. Maar wie keurt wie en willen we dit eigenlijk wel als zzp'ers?

In tegenstelling tot zzp'ers in de zakelijke dienstverlening, zijn zelfstandige zorgverleners al vertrouwd met een kwaliteitskeurmerk. Test-, inspectie- en certificeringsinstituut Kiwa geeft er twee uit: het vrijwillige Keurmerk ZZO en het Keurmerk ZZP'er Zorg dat verplicht is voor contracten met de overheid en zorgverzekeraars. Voor de bouwsector is een zzp-keurmerk in de maak. Dit is vooral bedoeld om ons als consument zekerheid te bieden bij het kiezen van een eenmansbedrijf voor klussen aan ons huis.

Keurmerk zakelijke dienstverlening

Kwaliteitsstempels in de zorg en bouw zijn verdedigbaar. Hier zijn veel zzp'ers 'tegen wil en dank' actief, professionals die niet zo nodig ondernemertje hoeven te spelen, maar daar door de arbeidsmarkt toe zijn gedwongen. Hun professionaliteit laat zich vrij makkelijk objectief meten aan de hand van diploma's en (veiligheids)certificaten. Een andere reden om voor deze vakgebieden keurmerken in te voeren, is dat zorg- en bouwprofessionals hun werk uitvoeren in een kwetsbare en risicovolle omgeving.

Dit ligt anders voor zakelijke dienstverleners als bijvoorbeeld IT'ers, juristen, financieel specialisten, HRM-adviseurs en communicatieprofessionals. Zij kiezen meestal bewust voor het ondernemerschap en werken of vanuit huis, of, op projectbasis, in een kantooromgeving die kwetsbaar noch risicovol is. Het aangeboden werk is vaak specialistisch en laat zich nauwelijks in één kwaliteitskeurmerk vangen. Opdrachtgevers verlaten zich op referenties en vakinhoudelijke diploma's en certificeringen óf op gespecialiseerde bemiddelaars die het kaf van het koren scheiden.

Een derde van alle zzp'ers zou keurmerk wel zien zitten

Toch steekt de vraag over de wenselijkheid van een keurmerk voor alle zzp'ers geregeld de kop op. Begin dit jaar meldde Intermediair bijvoorbeeld dat ruim 30% van de zzp'ers daar positief tegenover staat. Het zou een goed wapen zijn om je van je concurrenten te onderscheiden en een keurmerk zou ons werk als freelancer/zzp'er meer aanzien geven. Overigens vond 26% de invoering van een keurmerk een slecht tot zeer slecht idee, aldus de peiling.

De uitkomst is gebaseerd op onderzoek onder driehonderd zelfstandigen. Een redelijke steekproef, maar om een vollediger beeld te krijgen, is meer en vooral specifieker onderzoek wenselijk. Er zijn immers bijna 1,5 miljoen zelfstandige actief in zeer verschillende vakgebieden. De kans is groot dat zzp'ers in de zorg of bouw hier anders tegenaan kijken dan zzp'ers in de zakelijke dienstverlening. Maar de enquête van Intermediair en de media-aandacht voor de onderzoeksresultaten geven aan dat het onderwerp leeft.

ZZP-erkend: de werkgever op de stoel van de overheid

Er bestaat wel een keurmerk dat in principe bedoeld en toegankelijk is voor elke beroepsgroep: ZZP-erkend. Dit is een initiatief vanuit werkgevers/opdrachtgevers, toegespitst op juridische en fiscale aspecten. De stichting die ervoor is opgericht, heeft deze missie: bedrijven beschermen tegen fiscale risico's die met het inhuren van freelancers/zzp'ers samenhangen.

De erkenning en bijbehorende registratie kosten niks, dus kwaad kan het niet. Maar de vraag is of opdrachtgevers en hun certificeringsinstituut hiermee niet op de stoel van de overheid gaan zitten. Hier was de VAR-verklaring toch voor? En het moet de overheid toch een keer lukken om met een alternatief te komen dat wél werkt? Wanneer het daarvan komt is nog even de vraag.

'Compliance' en kwaliteit

Een keurmerk bedenken en introduceren is niet moeilijk. Er bestaat geen wet- en regelgeving voor en uiteindelijk bepaalt de markt of het een succes wordt. Een keurmerk dat zich toespitst op 'compliancy' kan er nog mee door, maar hoe uitvoerbaar is een keurmerk dat garanties moet bieden op vakinhoudelijke kwaliteiten? Wie keurt dan wie? In de zorg en de bouw zijn daar nog relatief eenvoudige criteria voor op te stellen, maar welke objectief meetbare kwaliteitseisen stel je aan een freelance tekstschrijver, data-analist, actuaris of freelance sales professional?

Een zzp-keurmerk kán de afstand tussen ons, freelancers, en onze potentiële opdrachtgevers verkleinen. Een keurmerk kan van toegevoegde waarde zijn als concurrentie-instrument en beunhazen en goedwillende amateurs uiteindelijk buitenspel zetten. Maar zijn opdrachtgevers niet zelf uitstekend in staat om op basis van track records en gezond verstand een prima selectie te maken en valt beun de haas na een paar mislukkingen niet vanzelf door de mand? Het laatste woord is er nog niet over gezegd.