PZO, wat heb je eraan? 12 vragen over het belang van een zzp-lobby

In oktober vindt in het Miele Experience Center in Vianen het evenement 'Zelfstandig 3.0' plaats, een initiatief van PZO (Platform Zelfstandige Ondernemers). Wat mag je daar als zzp'ers/freelancer van verwachten? En wat heeft PZO jou als finance- of IT-professional buiten dit event verder nog te bieden? Ik vroeg het aan Margreet Drijvers, directeur, lobbyist en zelfstandig ondernemer.

Waarom PZO?

Margreet: “Ons bestaansrecht is dat we de zzp'er of freelancer een stem geven. In de politiek, de samenleving en richting opdrachtgevers. Wij zeggen: neem ons serieus en erken onze toegevoegde waarde. Betrek ons bij alle besluitvorming die ons professionele bestaan raakt. Daar zijn we voor opgericht, in 2002. Door IT'ers die zich toen al realiseerden dat de inzet van zelfstandige professionals veilig gesteld moest worden. Dankzij onze lobby zag de VAR het levenslicht. Daar kwam in 2016 de onwerkbare modelovereenkomst voor in de plaats. Intussen werkt de politiek mede op ons aandringen aan een restauratie van de wet DBA. Ook daar zitten we bovenop. En dat is hard nodig.”

Wat vindt PZO van de wet DBA?

“Onze grootste grief is dat de voorgestelde maatregelen geen recht doen aan de essentie: zelfstandig ondernemerschap. Tegen de bescherming van de zwaksten kun je moeilijk bezwaar hebben, maar we zetten vraagtekens bij de manier waarop. Een minimumloon van € 16,- is een typische poldermaatregel die voortkomt uit het 'oude denken'. Daar bied je geen bestaanszekerheid mee. De groep die je daarmee denkt te helpen, moet je begeleiden naar een baan. Voor alle andere beroepsgroepen moet je durven inzetten op eerlijke, vakgerelateerde tarieven.”

“Ook de plannen voor de nieuwe zelfstandigen- en opdrachtgeversverklaring zijn gebaseerd op het starre denken vanuit verouderde arbeidsmarktverhoudingen. Vanwege een kleine groep zzp'ers, die niet representatief is voor de nog steeds groeiende groep zelfstandigen, volhardt de politiek in haar strijd tegen de schijnzelfstandigheid. Dat is vechten tegen een schijnprobleem, veroorzaakt door ingewikkelde wetgeving en ideeën over de arbeidsmarkt die niet aansluiten op de werkelijkheid. Zoals het er nu voorstaat, is de wet DBA vooral een samenraapsel van lapmiddelen.”

Kritiek is altijd makkelijk, maar hoe moet het wel?

“Vernieuwing begint met oude inzichten en denkpatronen durven loslaten. Dat is voor veel partijen die hun eigen belangen verdedigen niet vanzelfsprekend. En eerlijk is eerlijk: het gaat om een gecompliceerd vraagstuk. De oplossing zit in de erkenning van de nieuwe arbeidsmarktverhoudingen en de waarde die meer dan een miljoen zelfstandige ondernemers elke dag leveren. Dat vraagt om ingrijpende hervormingen, waar de politiek en vakbeweging nu nog voor weglopen. Maar er is een kentering. Samen met ZZP Nederland lanceren we in september een manifest, waarin we aangeven hoe wij de hervorming zien. Laat dat een nieuw begin zijn.”

Naast de wet DBA zorgen de plannen voor de AOV-verplichting voor nogal wat reuring. Kunnen jullie het tij keren?

“Daar gaan we hoe dan ook ons uiterste best voor doen. We verzetten ons met hand en tand tegen de plannen die er nu liggen. Risico's die knagen aan de wortels van het bestaan, moet je op een fatsoenlijke en betaalbare manier kunnen afdekken. Maar dat geldt voor iedereen. Dus moet je geen voorziening in elkaar willen knutselen, die alleen op zzp'ers is toegesneden. Daar is de groep zelfstandigen veel te heterogeen voor.”

Wat is de PZO-oplossing voor de AOV?

“Laat ik vooropstellen dat veel zelfstandige ondernemers zich wel degelijk bewust zijn van de risico's en maatregelen treffen. Ook bij dit vraagstuk laat Den Haag zich leiden door zzp'ers die opereren aan de onderkant van de markt. Maar we zijn het ermee eens dat er een regeling moet komen, die voor iedereen toegankelijk is.”

“Net als ZZP Nederland denken wij in de richting van een betaalbare collectieve voorziening. Het uitkeringsniveau moet dan wel hoger liggen dan het huidige bijstandsniveau. Anders wissel je het ene vangnet voor het andere in. Zo'n voorziening gaat iets kosten, laat dat duidelijk zijn. Maar hoeveel precies en wat de exacte invulling moet zijn, is op dit moment moeilijk te voorspellen. Dat vergt nog veel studie. Maar wat de uitkomst is, als het aan PZO ligt, komt er géén specifieke AOV-plicht voor zzp'ers.”

Dat is duidelijk, maar kunnen jullie de plannen ook echt blokkeren?

“Ik kan geen 100% garantie bieden, maar acht de kans dat de AOV-plicht er komt klein. De weerstand is te groot. Als vertegenwoordiger van een beroepsgroep van meer dan een miljoen professionals, hebben we onze plaats aan de onderhandelingstafel tot verdriet van de vakbeweging veroverd. Nu móet er wel naar ons geluisterd worden. Dat is waartoe wij op aarde zijn: de zzp'er een stem geven.”

Wat heeft die 'stem' tot nu toe bereikt?

“Een van de eerste successen was de VAR. Daarmee konden zelfstandige IT-professionals die het zogenaamde dilemma van de schijnzelfstandigheid bij uitstek kennen, maar ook alle andere zzp'ers, hun positie bij hun opdrachtgevers veiligstellen. Een minstens zo belangrijk succes is dat we sinds 1 april 2010 mede dankzij VNO-NCW een zetel in de SER hebben. Vanuit die rol hebben we ervoor gezorgd dat de wet DBA niet wordt gehandhaafd en dat plannen rond de afschaffing van de zelfstandigenaftrek van tafel gingen. Allemaal resultaten die het belang van een sterke lobby onderstrepen.”

Waar spitst de lobby zich de komende jaren op toe?

“Daar kan ik kort in zijn: op een volwaardige rechtspositie voor de kleine, zelfstandige ondernemer. We hebben het over de snelst groeiende groep werkenden van Nederland, maar officieel hebben zzp'ers nog steeds geen arbeidsrechtelijke of fiscale positie. In feite zijn we vogelvrij. Daarom zeggen wij tegen politiek Den Haag: beschouw iedereen die kiest voor werken op eigen risico als ondernemer en leg daar een volledig nieuw, innovatief stelsel onder.”

“PZO stapt het liefst af van het vervuilde begrip 'zzp'. Wij denken in termen die de lading beter dekken, als 'ondernemer' of 'kleinbedrijf'.” Niet voor niets zitten we in dezelfde Haagse toren als VNO-NCW, MKB Nederland, Jong Management, Jong Ondernemen en de stichting Ondernemersklankbord. De contacten zijn warm en intensief. Samen zoeken we actief naar synergie in onze lobbyactiviteiten.”

Wat onderscheidt PZO van andere belangenbehartigers?

“Wij zijn een vereniging van, voor en door onze leden. Die bepalen onze koers en activiteiten, wat er op de agenda staat en wat prioriteit heeft. Dat beperkt zich niet tot de lobby richting Den Haag en Brussel. We werken ook aan meer maatschappelijke erkenning en aan de ondersteuning van ondernemers in hun professionele ontwikkeling en onderhandelingspositie jegens opdrachtgevers. We zijn een serieuze kennis- en netwerkorganisatie die van onderaf gevoed wordt met vragen en ideeën.”

Welke vragen vormen de voedingsbodem voor 'Zelfstandig 3.0'?

Margreet: “Vragen die de toekomst van het zelfstandig ondernemerschap raken. Vragen over innovatie, technologie en groei. Concrete vragen uit de praktijk.”

Zoals?

“Hoe ga je als zorgprofessional om met medische dossiers? Hoe wapen je je als zelfstandig boekhouder tegen de risico's van verslaglegging in de cloud? Hoe bescherm je als zelfstandig consultant de intellectuele eigendommen van je opdrachtgever? Dat zijn vraagstukken waar je zelf grip op hebt. Daar gaat Zelfstandig 3.0 over, met als overkoepelend thema: 'Klaar voor de toekomst'. Het is een wake-up-call voor alle professionals die trots zijn op hun toegevoegde waarde als zelfstandig ondernemer en de kansen en risico's met open vizier tegemoet treden. Je ontmoet inspirerende sprekers en collega's. Geloof me, het wordt interessant én gezellig.”

En de rechtspositie van de zzp'er, waar PZO zich hard voor maakt, staat die niet op het programma?

“Dat is, op dit moment, op de eerste plaats een lobby-thema. In de beginselverklaring die we in september samen met ZZP Nederland lanceren, het Manifest Moderne Arbeidsmarkt, geven we aan welke essentiële bijdrage de kleine, zelfstandige ondernemer levert aan de Nederlandse economie en hoe we de samenleving en het sociale en fiscale stelsel daar effectiever op kunnen inrichten. Dat levert daarna nog genoeg stof voor discussie op. Altijd goed voor een volgend evenement. In oktober focussen we op actuele thema's waarop je als individuele ondernemer zélf direct invloed kunt uitoefenen – thema's die de toekomstbestendigheid van je business nú raken.”

Klaar voor de Toekomst?

Ben jij als zelfstandig ondernemer klaar voor de toekomst? Die vraag staat centraal tijdens het PZO-kennis- en netwerkevent Zelfstandig 3.0. Datum: 10 oktober 2019. Locatie: Miele Experience Center Vianen. Bekijk het programma.