Steunpakket: krukken voor de zzp'er
De kogel is door de kerk. Op 20 mei heeft minister Koolmees het tweede steunpakket aangekondigd voor het bedrijfsleven en zzp'ers. Het kabinet lijkt diepe zakken te hebben maar voor een zzp'er rollen er alleen wat muntjes uit. De huidige 'Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandige ondernemers' (Tozo) wordt voorlopig verlengd tot eind augustus, het inkomen van de partner gaat nu wel meetellen. Structurele beleidsmatige steunmaatregelen vanuit een langetermijnvisie blijven vooralsnog uit.
Highlights Tozo: twee steunpakketten achter elkaar
De eerste Tozo is in leven geroepen in maart 2020. Zelfstandig ondernemers die hun inkomsten als gevolg van de coronacrisis zagen verdampen, konden beroep doen op een gift die hun inkomen aanvulde tot het bijstandsniveau gedurende maximaal 3 maanden.
De wettelijke basis van Tozo-steun is Bbz (Besluit bijstandsverlening zelfstandigen), bedoeld voor ondernemers in financieel zwaar weer. Volgens deze regeling krijgt een alleenstaande zzp'er maximaal 1050 euro per maand en een samenwonend stel 1500 euro. Deze inkomensondersteuning vraag je aan bij de gemeente, die ernaar streeft om de aanvraag binnen vier weken te behandelen. Daarbij heb je natuurlijk wel een KVK-nummer nodig.
De versnelde procedure geldt ook voor aanvragen voor een lening voor bedrijfskapitaal tot maximaal 10.157 euro tegen 2 procent rente. De maximale looptijd van een lening is drie jaar. Tot 1 januari 2021 hoef je nog geen rente en aflossing te betalen. Tot zover het eerste steunpakket.
In het nieuwe steunpakket Tozo 2 zijn twee wijzigingen van kracht. De partnerinkomenstoets keert terug. In het eerste steunpakket werd deze toets niet toegepast, voor een snelle afhandeling. Vanaf 1 juni moet je als zzp'er een vinkje zetten op het aanvraagformulier zodat de gemeente controle kan uitvoeren. Als je een verdienende partner hebt, waardoor jullie totale inkomen boven het sociaal minimum uitkomt, heb je geen recht op de inkomensondersteuning.
De tweede wijziging is een toets op een mogelijk faillissement. Heb je deze aangevraagd en verkregen? Of verkeert je bedrijf of je vennoten in de surseance van betaling, dan kom je niet in aanmerking voor een bedrijfskapitaal-lening.
Harde klappen
Uit onderzoek van het bureau 'Panteia' blijkt dat de zzp'ers financieel het hardst zijn getroffen door de crisis. Ze verwachten de grootste omzetdaling, 67 procent in maart en 71 procent in april. Bij kleinere MKB-bedrijven is het omzetverlies geschat op 53 procent in maart en 60 procent in april. De ramingen van grote MKB-bedrijven gaan uit van respectievelijk 44 procent en 50 procent.
Volgens hetzelfde onderzoek blijkt dat zzp'ers weinig mogelijkheden hebben om te besparen, zoals het afschaffen van flexibele arbeid en/of ontslaan van personeel. Ze komen niet in aanmerking voor de meeste overheidssteunmaatregelen. Deze regelingen gaan vaak om het vergoeden van zaken die een zzp'er simpelweg niet heeft vanwege de aard van zijn arbeid. Neem nu het doorbetalen van het personeel, zoals de NOW-regeling (overbrugging voor werkbehoud) of het vergoeden van de vaste bedrijfsgerelateerde kosten met een maximum van 4.000 euro conform de Tegemoetkoming Ondernemers Getroffen Sectoren (TOGS).
Corona is een zakelijke ramp waar niemand immuun voor is. Kijk naar KLM, naar booking.com die al een week na de lockdown om hulp vroegen. Dit terwijl meer dan de helft van de zelfstandigen een buffer heeft voor een aantal maanden, volgens de enquête van vakcentrale FNV. Er rijzen vragen over selectiecriteria voor steunmaatregelen. Grote internationale bedrijven hebben jaren gepronkt met winst, exorbitante lonen en bonussen voor hogere echelons. Ze horen net als zzp'ers over een buffer te beschikken maar krijgen veel meer steun van het kabinet.
Goed medicijn
Zou het dan niet logisch zijn om naar de zzp branche als geheel te kijken zonder het gebruikelijke cliché over 'de eigen broek moeten ophouden' als zelfstandige? En zou het dan niet beter geweest zijn als het kabinet met een goed 'medicijn' kwam in plaats van krukken die wij als zzp'ers nu aangereikt krijgen?
Denk aan een blijvende belastingverlaging, een volwaardige, bij wet verankerde positie op de arbeidsmarkt en aan bij- of (om)scholing. Prijzenswaardig dat het kabinet meer inzet op scholing en omscholing, om zo duurzame inzetbaarheid te bevorderen. 'Nederland leert door' is een ambitieuze titel van het programma waarvoor bedrijven extra geld krijgen. Gezien de nieuwe arbeidsmarktrealiteit waar zzp'ers nu en straks keihard mee worden geconfronteerd, zijn dergelijke budgetten ook in onze sector broodnodig.
Revolutie voor de toekomst
Tijdens de persconferentie op 20 mei richtte Rutte zich rechtstreeks tot kinderen en jongeren met een oproep om 'een revolutie te starten'. In de toekomst heb je zelfstandige denkers en doeners met lef nodig. Ze durven hun nek uit te steken, onzekere paden te bewandelen en risico's te nemen zonder beschermende vleugels om zich heen.
Zelfstandige ondernemers zorgen voor onafhankelijke en revolutionaire ideeën, diversiteit, flexibiliteit. Ze zijn de ambassadeurs van ondernemerschap dat in het DNA van Nederland zit. Nu hebben ze steun nodig om deze akelige crisis te overleven. Als de overheid passende maatregelen nalaat, snijdt het zich in de vingers en werkt het haar eigen toekomstvisie tegen.