Stressmanagement voor zzp'ers, tips en tricks
Heb jij dat ook? Dat je maar door en door gaat en dat de afspraken en toezeggingen zich opstapelen in je hoofd? Zoals de nog te lezen boeken in je boekenkast? Ik lig er wel eens wakker van en dat komt ook jou als zzp'er ongetwijfeld bekend voor. Tijd voor een grote voorjaarsschoonmaak, maar dan in je hoofd. Maar hoe pak je dat aan?
Volgens Marie Kondo, de populaire 'opruimadviseur' uit Japan, is het weggooien van overtollige spullen dé sleutel tot een beter leven. Met haar magische methode ruim je niet alleen je huis op, maar ook je innerlijke zelf, las ik ergens. Ik ben te nuchter om me te verliezen in de opruimhype, maar er zit een kern van waarheid in de Marie Kondo-filosofie. Zo zorg ik er bijvoorbeeld voor dat ik iedere morgen fris begin, aan een opgeruimd bureau, met elke dag een nieuw to do-lijstje om het overzicht te bewaren.
Weg ermee!
Wie serieus opruimt, zegt de Japanse goeroe, moet consistent zijn. Met 'deze notitie bewaar ik nog maar even' of 'hier moet ik toch eens op reageren' kom je er niet. Het devies is: als je er niets mee doet, weg ermee! Dat geldt in mijn geval voor de memobriefjes en vluchtige aantekeningen die zich om me heen opstapelen. Ook de talrijke vakinhoudelijke artikelen die ik opsla 'voor later', ontkomen niet aan mijn opruimwoede. Mijn advies: loop eens door je stapels en mappen heen en loos en wis alles waarvan je weet dat je er niets meer mee doet.
Marie Kondo adviseert haar volgers op te ruimen per categorie. In mijn geval: eerst overtollige notities, dan boeken, tijdschriften en white papers waar je van je levensdagen niet aan toekomt, enzovoorts. Met tastbare zaken is dat goed te doen. Maar hoe zit dat met de maalstroom aan gedachten waar je als zzp'ers soms van wakker ligt? Ik ben geen therapeut. Maar ik weet uit ervaring dat je beter inslaapt als je terugdenkt aan de succesvol verlopen werkzaamheden en contacten van de voorbije werkdag, dan aan die ene blunder of die weinig empatische opdrachtgever.
Met stressmanagement blijf je de burn-out voor
Het is belangrijk om je hoofd van tijd tot tijd leeg te maken en je rust te nemen. Hoewel zzp'ers minder snel last hebben van een burn-out dan mensen die binnen een vast dienstverband zwoegen voor een knorrige baas, volgens onderzoek van TNO en het CBS, kan het geen kwaad om actief aan stressmanagement te doen. Dat is minder ingewikkeld dan het lijkt, is mijn praktijkervaring. Ik deel graag met je wat mij helpt om het hoofd koel te houden.
1. Planmatig werken
Planmatig werken helpt je om het overzicht te behouden en je tijd effectief te besteden. Klussen afstrepen geeft bovendien een tevreden gevoel. Persoonlijk gebruik ik nog steeds een papieren lijstje. Dat is lekker tastbaar. Maar uiteraard bestaan er efficiënte digitale hulpmiddelen om werkzaamheden goed te plannen en je tijd optimaal te managen.
2. Social media ja, maar met mate
Social media zijn onderdeel van ons leven. Ze kunnen inspireren, maar het zijn ook echte tijd- en aandachtvreters. Bovendien kunnen ze ongewenste stress veroorzaken. Volgens onderzoek in de VS geldt voor veel computerwerkers dat hun aandacht om de tien minuten wordt onderbroken door 'snel even' op Facebook of Instagram te kijken. Ben je je focus eenmaal kwijt, dan kost het vervolgens 23 minuten om je taak weer op te pakken! Ik kijk alleen op vaste 'pauzemomenten', ter ontspanning. Ik reageer in werktijd nergens op en begeef me niet in discussies.
3. Gezonde lunch en frisse neus
Wie zich druk waant, heeft de neiging om snel iets te eten, tijdens het werk, vaak achter de computer. Er is zelfs een bedrijf dat een 'drinkbare' maaltijdvervanger voor ICT'ers op de markt brengt, las ik in een column van consumentenjournalist Teun van de Keuken. Geen goede ontwikkeling. Gebruik de lunch om even niets te doen en nergens aan te denken. Trek er genoeg tijd voor uit. En vooral: haal tijdens of na de lunch een frisse neus.
4. Selectief omgaan met opdrachten
Opdrachtgevers zijn kritisch op onze prestaties. Daar hebben ze alle recht toe. Als zzp'ers hebben we ook het recht om kritisch en selectief te zijn naar opdrachtgevers. Notoire criticasters, drammers, zeurpieten, betweters… weg ermee!
5. Nee zeggen
Persoonlijk vind ik het nog steeds een van de moeilijkste dingen: nee zeggen tegen een loyale klant. Maar vol is vol en mijn werkdagen zijn al aardig lang. Met vallen en opstaan leerde ik dat het alleen maar goed is om grenzen aan te geven. Dus zeg ik soms nee en daar ondervind ik alleen maar begrip en respect voor. Het is wel handig om er altijd een alternatief bij te bieden. Een ruimere deadline, bijvoorbeeld, of een betrouwbare collega die het werk overneemt.
De beste vorm van stressmanagement is: af en toe niet werken. Houd de weekends in principe voor jezelf en plan geregeld een vrije dag of een korte vakantie. En vooral: geniet daar dan ook van, zonder aan je werk te denken. Dit gezegd hebbende, ga ik een lange wandeling maken. Want ook beweging maakt je hoofd leeg.