Verplicht zzp-pensioen: waarom zou je dit doen?
Zekerheid hoort niet bij de vaste waarden van een menselijk bestaan. Je kunt er echter gif op innemen dat bepaalde hardnekkige verschijnselen steevast terug zullen keren in ons leven. Hollandse regen bijvoorbeeld. Het boek van Rutger Bregman in de top 10 van de boekenlijsten. En natuurlijk Patricia Paay.
En nog een fenomeen dat door de jaren heen regelmatig opduikt – de roep om een verplichte pensioenverzekering voor de zzp'er.
Arme zzp'er
In een woord hartverwarmend is de overweldigende maatschappelijke belangstelling voor de spaarpotjes en verzekeringen van zelfstandig ondernemers in Nederland. Kenners, specialisten, politici en geïnteresseerde passanten beleven slapeloze nachten, overbezorgd pikerend of zzp'ers straks een 'goede oude dag' tegemoet gaan. Alle pensioengoeroe's buitelden over de (letterlijk) arme zzp'er heen. Want wij sparen te weinig en hebben niet voldoende buffers voor financiële tegenvallers. Als de maatschappij niet oplet, liggen we straks met z'n allen in de goot en maken aanspraak op bedden van het Leger des Heils, wat niet de bedoeling mag zijn.
Nog in een pre-corona tijdsperk heeft NIBUD een rapport gepubliceerd Rondkomen na pensionering, nu en in de toekomst'. Het instituut dacht dat in de toekomst steeds meer gepensioneerden moeilijk rond kunnen komen en pleitte twee jaar geleden al voor een verplichte pensioenopbouw.
Spaart u nog steeds niet voor uw pensioen? Dan was u nog in de goeie ouwe tijden te vergelijken met een 'auto-ongeluk in een slowmotion', aldus de Tilburgse onderzoeker Roel Mehlkopf in Trouw vorig jaar. Met deze beeldspraak luidde hij de noodklok voor de roekeloze zzp'ers die 'als een auto, heel langzaam op een boom afrijden'.
Zou de coronarealiteit deze metafoor in een andere versnelling zetten?
Out of the box
Eind 2019 heeft hetzelfde NIBUD tevreden geconstateerd dat 82% van de zelfstandigen pensioenvoorzieningen hebben getroffen. In tegenstelling tot alle bezorgde of verontwaardigde geluiden getuigt deze stand van zaken van de financiële discipline en het bewustzijn van de noodzaak om te sparen voor later. Wel blijken de zzp'ers niet altijd op de hoogte te zijn van de mogelijkheden om hun pensioen een belastingtechnisch gunstige boost te geven. Het is handig om de instrumenten te kennen voor fiscaal aantrekkelijke opties voor uw pensioen.
In box 1 sparen is nou eenmaal interessanter dan in box 3. De 'gewone' spaar- en beleggingsrekeningen leveren nu weinig op. U behaalt het belastingvoordeel door het benutten van de fiscale jaarruimte. Uit een onderzoek van 'Grown from Knowledge' (Gfk) blijkt dat bijna twee derde van de zzp'ers niet weet wat de term 'jaarruimte' betekent.
Het kan lonend zijn om deze laagdrempelige fiscale tool te onderzoeken, des te meer vanwege het plan van het kabinet om beleggers in box 3 veel zwaarder te belasten vanaf 2022. Alle redenen dus om te sparen in box 1.
Spaarvarkentje
Rest de vraag of zelfstandig ondernemers echt niet toekomstproof hun pensioenzaken regelen?
Het meest recente onderzoek toont aan dat de zzp'ers weliswaar achterlopen bij de 'klassieke' pensioenvoorzieningen van werknemers, maar toch over voldoende vermogen beschikken om hun oude dagen op te fleuren met een scheutje Zwitserlevengevoel.
Natuurlijk bestaan grote verschillen tussen zelfstandig ondernemers in diverse sectoren.
Met deze kanttekening heeft de 'gemiddelde zzp'er' dermate veel vermogen opgebouwd dat 'zelfs wanneer slechts een deel van het vermogen als pensioen wordt uitgekeerd de vaak gehanteerde 70%-norm (van het laatst verdiende inkomen) behaald kan worden', aldus Deloitte.
Ondanks de opbeurende berichtgeving is het laatste woord over de 'moetjes' van zzp'ers nog niet gezegd, vrees ik. Het kan zomaar gebeuren dat u straks toch als zelfstandig ondernemer in een web van opgelegde verplichtingen verstrikt raakt. Allemaal voor uw eigen bestwil uiteraard. Verplichte verzekeringen, verplicht pensioen. Vergeet ik nog wat?
O ja, in zijn promotieonderzoek pleitte jurist Mark Boumans nog vorige maand voor een maatregel die nog verder gaat. Voordat u het weet, moet u straks ook verplicht sparen. Alweer niets nieuws onder de zon. Deze discussie kabbelt al tien jaar voort in de debatten rond het nieuwe pensioenstelsel. Het kan echter snel verkeren, zeker in deze bewogen tijden. Ik ben maar alvast op zoek gegaan naar een kleurig beschilderd spaarvarkentje.