Waar staat de nieuwe Vereniging Zelfstandigen Nederland voor?
Vanaf september 2020 is Cristel van de Ven voorzitter van de net geformeerde, grootste vereniging in Nederland die de belangen van zelfstandig ondernemers gaat behartigen. Vereniging Zelfstandigen Nederland (VZN) bundelt de krachten van vier belangenorganisaties en trapt af met een sterk manifest en een heldere visie. Als beleids- en organisatiewetenschapper, bestuurder en onderzoeker maakt Cristel van de Ven zich al jaren sterk voor betekenisvol werk. Nu kan ze haar expertise inzetten om aan de Haagse tafels een dialoog aan te gaan met de politiek en de overige 'smaakmakers' over grote arbeidsmarktvraagstukken. Cristel hecht veel waarde aan een inhoudelijke discussie en gelooft in de kracht van zelfstandig ondernemerschap. In een interview met Freelance.nl deelt ze ideeën, plannen en doelen van VZN en haar agenda als voorzitter.
Wat heb je gedaan voor de nieuwe Vereniging Zelfstandigen Nederland?
'De eerste periode gebruik ik om het speelveld in kaart te brengen. Ik heb al een verkennend gesprek gehad met minister Koolmees, maak kennis met de Tweede Kamerleden die arbeidsmarkt in hun portefeuille hebben en wissel ideeën uit met diverse arbeidsmarktexperts. Zo sprak ik bijvoorbeeld met Hans Borstlap (Daarnaast zijn afspraken gepland met andere belangenbehartigers van zzp'ers. Wij staan open voor meerdere samenwerkingsverbanden. Zoals je ziet, is mijn agenda tamelijk vol,' - glimlacht Cristel.
Vorige week is het manifest van VZN gepubliceerd. Kun je ons meenemen in de centrale standpunten van dit beleidsdocument?
Ons streven is dat zelfstandig ondernemers een formele, duidelijke stem krijgen en een volwaardige plaats aan de onderhandelingstafel met de politiek. VZN pleit voor een volwaardige rechtspositie, sociale verantwoordelijkheid, toekomstgericht ondernemen en een fiscaal stelsel gericht op het stimuleren van ondernemerschap. Een belangrijk speerpunt van onze strategie is de aanpak van misstanden. Dit maakt de weg vrij voor zelfstandigen die voor eigen rekening en risico willen ondernemen, in een arbeidsrelatie die bij hen past. Deze ambitieuze doelen zijn gestaafd op maatschappelijke ontwikkelingen. Wij maken ze concreet in ons manifest.
Er is dringende behoefte aan een definitie van de zelfstandig ondernemer. Nu gaat het grofweg als volgt: als je geen werknemer bent, dan ben je een zzp'er. In de basis klopt dit niet en het zorgt voor een verkeerde perceptie. Als je weet wie zzp'ers zijn, dan laat je ook geen ruimte voor interpretatie over niet-zzp'ers. Daarmee pak je ook de malafide constructies gemakkelijker aan.
Wij werken onze visie over de beoogde hervormingen van de arbeidsmarktverhoudingen uit in drie pijlers: juridisch, sociaal en fiscaal. Alleen in samenhang zullen ze tot de noodzakelijke fundamentele veranderingen leiden en een arbeidsperspectief voor alle werkenden bieden.
Afgelopen jaren merken wij dat zelfstandig ondernemers vaak niet positief in de spotlights worden gezet. Hoe kijk je naar het huidige imago van zzp'ers en wat zijn de wenselijke veranderingen?
Jaren geleden stelde de toenmalige CNV-voorzitter Jaap Smit dat er twee soorten zzp'ers zijn: vrije vogels en vogelvrijen. Daarmee benoem je de uitersten van het spectrum, beïnvloed je de beeldvorming op een negatieve wijze en doe je het grootste gedeelte van zelfstandig ondernemers enorm tekort. Ik constateer dat 80% van de maatschappelijke discussie over 20% van zzp-markt gaat, een scheve verhouding. Natuurlijk moeten wij de problemen aan de onderkant van de arbeidsmarkt aanpakken, maar laat je zicht daardoor niet vertroebelen.
De meeste zzp'ers leveren een goede bijdrage aan de gezonde economie van Nederland en aan de samenleving. Zelfstandig ondernemers maken bijvoorbeeld huizen mooier, geven patiënten thuis medicijnen, verzorgen inspirerende trainingsdagen en organiseren onvergetelijke bruiloften. Ik zie dat zelfstandig ondernemers kwaliteiten hebben die een toekomstbestendige maatschappij goed kan gebruiken. Ze zijn flexibel, wendbaar, laten ondernemerschap zien en werken vanuit intrinsieke motivatie. Ze kunnen de opdrachtgevers doeltreffend en op maat bedienen met hun specialistische expertise. En dat doen ze met veel werkplezier. Deze kwaliteiten kunnen niet vaak genoeg worden gecommuniceerd.
De afgelopen jaren zien wij een alarmerende tendens van toenemende psychosociale klachten bij werknemers, zoals burn-out klachten. De maatschappelijke kosten van dit probleem zijn hoog. Uit meerdere onderzoeken blijkt dat keuzevrijheid, autonomie en je verbonden voelen met je werk onmisbare bestanddelen zijn voor werkgeluk. In deze aspecten blinken zelfstandig ondernemers uit en ze vormen zo een positief voorbeeld van hoe het ook kan. Er moet meer voorlichting komen over de essentie van zelfstandig ondernemerschap. Waarom kiezen mensen ervoor? Dat is echt niet louter uit fiscale overwegingen, zoals vaak wordt gesteld. Ik denk dat het eerder omgekeerd is. Je kiest ervoor omdat je zo kunt doen waar je goed in bent, en kunt werken op een wijze die voor jou en je opdrachtgever passend is. Met duurzame prestaties en welbevinden tot gevolg.
Wat zou je zelfstandig ondernemers adviseren om hun werkzame bestaan te maken?
Ik geloof in duurzame inzetbaarheid. Werk aan je 3V's: vitaliteit, vakmanschap en verandervermogen. Zorg ervoor dat je unieke kennis, kunde en kwaliteit van het werk meerwaarde blijven bieden aan opdrachtgevers. Durf ook uit de comfortzone te stappen, kijk kritisch naar je business model. Bekwaam je verder in je unieke expertise. Sta open voor bij- of omscholing. Vraag hulp. Volg je droom maar wees realistisch. In mijn dorp woont een cartoonist, die vroeger postbode is geweest. Lange tijd combineerde hij deze twee banen, om zijn bestaan als cartoonist op te bouwen. Nu staat hij op eigen benen, met een bloeiende cartoonpraktijk. Het vraagt geduld en doorzettingsvermogen om je eigen pad te volgen, maar deze kwaliteiten zitten gelukkig in het DNA van de meeste zelfstandig ondernemers.