Zo wapen je je als zzp'er tegen vakantiestress

We trekken er weer massaal op uit, de komende zomerperiode. Vakantiestress ligt op de loer. Bij mij althans. Als zzp'er vraag je je toch iedere keer weer af hoe je vakantieplannen vallen bij je klanten. En of je die deadline wel haalt, die als het zwaard van Damocles boven je laatste werkweken hangt. En wat doe je met die lucratieve opdracht die zich op de valreep aandient? Vakantie roept stressvolle vragen op. Neem jij je laptop mee? En zo ja, welke afspraken maak je met jezelf en je vakantiegenoten?

Mensen met een vaste baan hebben als het om vakantie gaat het geluk aan hun kant. Ze krijgen vakantiegeld, hun salaris loopt door, de vakantiedagen zijn ruim van tevoren ingepland en collega's nemen het werk over. Maar zelfs voor hen ligt de 'junistress' op de loer. Een derde van alle Nederlanders heeft er last van. Voor zzp'ers komt er nog een aantal stressfactoren bij. Vakantie kost dubbel geld. Je hebt geen inkomen én je geeft extra geld uit aan je reis, accommodatie en vertier. En waar anderen al voorpret beleven aan de voorbereiding, werk jij je een slag in de rondte om lopende werkzaamheden vóór de 'grote dag' af te hebben.

Dan maar niet op vakantie? Het is een serieuze overweging waard. Aan de andere kant: even weg uit je dagelijkse ritme en vertrouwde omgeving doet een mens goed. Het geeft nieuwe energie en inspiratie. Alles waar een vakantie voor hoort te staan – vrijheid, niksen, genieten van de buitenlucht, jezelf zijn, in een oogverblindende short en op slippers – werkt stressverlagend. Het is goed om van tijd tot tijd alles los te laten en jezelf op te laden.

Bestrijd vakantiestress met een goede planning

Aan de dreigende vakantiestress vooraf kun je het nodige doen. Begin met goed plannen. Ik kies altijd een periode waarvan ik weet dat het aan opdrachtgeverszijde rustig is en kondig mijn vakantie ruim van tevoren met een persoonlijke mail aan. Een week voor vertrek stuur ik een herinnering. Ik heb nog nooit meegemaakt dat een klant moeite had met mijn aangezegde afwezigheid. Integendeel, er komen altijd vriendelijke mails terug, waarin me een fijne vakantie wordt gewenst. Komt een 'vergeetachtige' klant om vijf voor twaalf tóch met een opdracht, dan herinner ik hem aan mijn mails en beloof ik dat hij na mijn vakantie de eerste is. Ik neem geen werk mee!

Ook een collegiaal samenwerkingsverband kan een ideale oplossing zijn om vakantiestress te voorkomen of te verminderen. Dat biedt de mogelijkheid om klanten voor acute kwesties door te verwijzen. Het is wel belangrijk dat je hier een collega voor vindt, die jouw kwaliteitsnormen en tarieven hanteert en op wie je blindelings kunt vertrouwen. Heb je twijfels? Dan niet doen. Niets erger dan dat iemand anders jouw klantrelatie om zeep helpt. Bedenk dat niemand onmisbaar is, zeker niet voor een paar weken. Als je je afwezigheid maar goed coördineert en communiceert.

Maak van je out-of-office-reply geen uitnodiging voor inbrekers

Of je voor je gemoedsrust wel of geen 'out of office'-bericht instelt, is een dilemma. Zelf doe ik het nooit. Ik heb mijn afwezigheid immers ruim van tevoren bij iedereen aangekondigd. De kans dat ik hierdoor een eventuele nieuwe klant misloop, neem ik voor lief. De reden om geen gebruik te maken van die gemakkelijke out-of-office-service is dat ik niet alleen mails van klanten ontvang, maar ook van onbekenden, waaronder berichten die ontsnappen aan het spamfilter. En ik wil niemand op ideeën brengen. Kies je toch voor een afwezigheidsmelding, wees dan niet te specifiek. En verbind er geen terugbelbelofte aan, want dat schept tijdens je vakantie alsnog verplichtingen.

Zzp'ers hebben weinig moeite met 'semivakantie'

Dat is een mooi bruggetje naar het grootste dilemma: je laptop, neem je hem mee of laat je hem thuis? Met andere woorden: kies je voor een échte vakantie, of voor een halve werkvakantie. Want dat laatste is onvermijdelijk als je de laptop meeneemt. Dan is het niet gemakkelijk om de verleiding te weerstaan om in vakantietijd toch nog 'even' wat te werken. Ruim 40% van alle Nederlandse vakantiegangers heeft dagelijks vanaf de camping, het strand of het all inclusive-resort contact met kantoor, stelde onderzoeksbureau Multiscope in 2014 vast in een rapportage.

Met de verdere opmars van WiFi en de EU-ban op roamingkosten is dat percentage in 2019 ongetwijfeld gestegen. Er is geen uitsplitsing gemaakt naar zzp'ers, en die bellen ook niet 'met kantoor', maar ik zal er niet ver naast zitten met de veronderstelling dat er veelvuldig contact wordt onderhouden met opdrachtgevers. Is zo'n semi-vakantie een probleem? Je wordt zzp'er om je tijd en werk naar eigen inzicht in te richten, dus die vraag kun je alleen voor jezelf beantwoorden.

Je laptop thuislaten is één, je smartphone op non actief stellen, is een ander verhaal. Dat is je verbinding met het thuisfront én met de wereld. Alles is gesynchroniseerd, dus ook daar komen zakelijke mails en tekstberichten op binnen. Daar kun je niet omheen als je 's morgens je online krant opent. Negeren dan maar? Je hebt je klanten immers ingelicht… Ach, soms schiet er iets doorheen. Dan kost het minder kopzorg om kort te melden wanneer ik weer op mijn werkplek zit dan de hele dag rond te lopen met het onrustige gevoel dat ik een klant in het ongewisse laat. Daar heeft mijn vakantiebeleving niet onder te lijden. Ik ben en blijf zzp'er.