Moeten zzp'ers tijdens de coronacrisis alle opdrachten aannemen?
Het coronavirus samen met de coronacrisis blijven voorlopig onder ons. Veel zelfstandig ondernemers ervaren deze akelige aanwezigheid dagelijks en voelen de gevolgen hiervan in hun opdrachtenportefeuille. Moeten zelfstandigen in deze barre tijden dan alle voorbijkomende klussen klakkeloos aannemen? Of kunnen wij de stoute schoenen aantrekken en 'nee' zeggen tegen een opdrachtgever?
Hoera! Een opdracht
Het is niet moeilijk om een opdracht te weigeren als je omkomt in het werk. Hoe anders is het als je stad en land moet afbellen om de reguliere stroom opdrachten niet te laten opdrogen en de omzet op peil te houden. Elke toezegging van een klus klinkt dan als muziek in je oren.
Stel je voor, het is maandagochtend en het is oorverdovend stil in je (thuis)kantoor. Je zou bijna zeggen dat er iets mis is met je laptop én smartphone want er komen geen berichten en telefoontjes binnen. 'Wat is dit', mompel je in je opperste ochtendstemming en je besluit flink te gaan acquireren – lees, de relevante platforms afstruinen, je netwerk aanspreken en de prospects van je lijstje benaderen.
Aan het einde van de middag heb je beet. Een nieuwe opdrachtgever heeft een klus voor jou die eigenlijk voor 'iemand anders was bedoeld' en het moest eigenlijk gisteren al worden opgeleverd. Dus z.s.m. regelen s.v.p. Het lezen van wat je allemaal moet doen bezorgt je klotsende oksels. Het gaat je licht duizelen als je het aangeboden uurtarief ziet. Voor dit tarief zou je een driekwart jaar geleden niets eens uit bed komen. Maar nu zijn er andere tijden. Je zucht een paar keer, je hebt namelijk niet veel affiniteit met het onderwerp van deze opdracht. Dan bedenk je dat je agenda voor de rest van de week angstaanjagend leeg is en je neemt de opdracht aan.
Onzeker
De rest laat zich raden. Natuurlijk ben je er veel langer mee bezig omdat je niet over de noodzakelijke expertise beschikt om de nodige diepgang in het onderzoeksonderwerp te realiseren. En laten we eerlijk zijn, je vindt het onderwerp niet eens zo boeiend. Dit maakt je onzeker, je bent niet langer de alwetende professional met jarenlange ervaring. Ondanks de verwoede pogingen om de materie onder tijdsdruk eigen te maken, is de kwaliteit van het eindproduct lager dan je gebruikelijke standaard. Dit geheel overeenkomstig met het honorarium dat je voor deze klus ontvangt, niet dat deze constatering troostrijk is. En tenslotte kom je tijdens de oplevering van de opdracht erachter dat deze onbekende opdrachtgever wel een goede klant van jou kent. Zouden ze de tarieven en de kwaliteiten van zzp'ers onderling wel eens vergelijken?
Toch weigeren
Het is logisch dat zzp'ers in karige tijden ondernemerschap anders benaderen. Er zijn kansen, maar ook een heleboel bedreigingen. Misschien heb je een gezin te onderhouden en de vaste lasten lopen door. Er is dan ook geen pasklaar antwoord op de vraag waar de grens ligt tussen het tijdelijk genoegen nemen met minder en je unieke kwaliteiten verloochenen. Misschien begint dat laatste als je structureel werk aanneemt, dat niet met je talent strookt en zwaar onderbetaald is. Je kunt aangeven dat een bepaald tarief een is om een kwalitatief hoogwaardig product te leveren. Als je alles aanneemt, kun je paradoxaal genoeg juist de klanten verliezen, omdat je niet de tijd en de rust hebt voor verdieping in het onderwerp en de kwaliteit van het werk niet kan waarborgen. Soms loont het wachten op een opdracht die echt bij je past. Dan kun je excelleren en positief opvallen bij opdrachtgevers.
Talent
Een schilder-restaurateur vertelde me eens over zijn zzp-bestaan. Hij werkte aan een state-of-the-art muurschildering in een indrukwekkend officegebouw waar ik vaker kwam, en leek meer op een kunstenaar met zijn penselen en schildersezel, dan op een 'gewone' schilder. Hij begon ooit als huisschilder en maakte kilometers kozijnen wit en muren groen, totdat hij merkte dat zijn talent elders lag. Nu restaureert hij het schilderwerk van monumentale gebouwen of tovert met gemak een Rembrandt of een Frans Hals uit zijn penseel voor bedrijven en particulieren. Hij zit in een luxe positie om opdrachten te kunnen weigeren, maar de eerste twee jaar van zijn ondernemerschap nam hij werkelijk alles aan wat zijn pad kruiste. Hij bouwde aan zijn bedrijf en investeerde in een ambacht, in zijn onderscheidend vermogen. Een kwestie van vertrouwen in je eigen kunnen en doorzettingsvermogen, maar ook van geduld en realiteitszin. En dit zijn nou net begrippen die in de 'functieomschrijving' van de meeste zelfstandig ondernemers gebeiteld zijn.