Maatschappelijk werk

Wat is maatschappelijk werk precies?

Onder maatschappelijk werk verstaan we welzijnswerk of sociaal werk. Of het nu om grote of kleinere problemen gaat, maatschappelijk werkers helpen mensen ermee. Soms komen ze met een oplossing, maar vaak helpen ze de betrokkene juist om het probleem zelf op te lossen.

Het is het streven van maatschappelijk werkers om mensen zo goed mogelijk te laten ontplooien en dat ze rekening houden met mensen met wie ze samenleven. Mensen kunnen met verschillende problemen bij een expert in sociaal werk terechtkomen. Het kan bijvoorbeeld gaan om problemen in de relationele sfeer (met geliefden, familie, buren of andere omwonenden), of met de verwerking van bepaalde gebeurtenissen. Denk bij dat laatste bijvoorbeeld aan een scheiding, ziekte, verlies van werk of verlies van een dierbare.

Net als nare voorvallen die plaatsvinden of in het verleden hebben plaatsgevonden op school of werk (denk aan pesten, onzekerheid over het eigen functioneren, buitensluiting) en bijvoorbeeld problemen rondom eenzaamheid. Maatschappelijk werkers ondersteunen mensen als ze vragen hebben over hun functioneren in de maatschappij. Maar ook over wetgeving, regelgeving, uitkeringen en andere financiële zaken. Ook als er problemen zijn met de overheid of andere instanties kan de hulp van sociaal werkers worden ingeroepen.

Waar kun je een freelance maatschappelijk werker voor inschakelen?

Een freelance sociaal werker kun je zowel vragen voor een klus om tijdelijk een collega te vervangen die bijvoorbeeld ziek, met zwangerschapsverlof of op vakantie is, maar je kunt zo’n zelfstandig professional ook inschakelen als permanente toevoeging aan je team deskundigen. Dat kan als fulltimer, maar ook voor een beperkter aantal uren.

In ieder geval haal je – als bedrijf of zorgverlener – een maatschappelijk werker in huis met expertise op een bepaald gebied. Om je medewerkers te helpen met problemen (bijvoorbeeld in het kader van maatschappelijk verantwoord ondernemen), of om cliënten bij te staan om over een dood punt heen te komen.

Welke functies omvat het expertisegebied maatschappelijk werk?

Maatschappelijk werk komt op veel plaatsen voor en er zijn veel beroepen die ‘iets’ met welzijnswerk te maken hebben. We sommen hieronder een aantal voorbeelden op, die ook heel goed door freelancers kunnen worden vervuld. Maatschappelijk werkers kunnen officieel geregistreerd zijn bij het Beroepsregister van Agogisch en Maatschappelijk werkers BAMw.

Een voorbeeld van een opleiding op niveau mbo 4 is Sociaal-maatschappelijk Dienst-verlener. Een vrij nieuwe hbo-opleiding is Social Work, dit is een fusie tussen de op-leidingen Culturele en Maatschappelijke Vorming (CMV), Maatschappelijk Werk en Dienstverlening (MWD) en Sociaal Pedagogische Hulpverlening (SPH).

Managers en adviseurs

Een casemanager in het maatschappelijk werk kijkt of de gemaakte afspraken met de cliënt ook daadwerkelijk worden nageleefd. Door de cliënt zelf, maar ook door een eventuele wederpartij (bijvoorbeeld een familie- of gezinslid of instantie). De casemanager zorgt dus voor de procesbewaking.

Om vast te stellen welke (maatschappelijke) zorg een bepaalde cliënt nodig heeft, wordt vaak een indicatie-adviseur ingeschakeld. Deze specialist kijkt niet alleen óf een bepaalde vorm van welzijnswerk nodig is, maar hij of zij bepaalt ook – in overleg met cliënt en andere instanties – hoe die maatschappelijke zorg plaatsvindt. Hij of zij houdt goed in het oog of de geboden zorg ook daadwerkelijk aansluit bij de wensen van de cliënt.

De hulp van een onderzoeker in het maatschappelijk werk wordt ingeroepen als er over de thuissituatie van een cliënt te veel onduidelijkheid bestaat. De onderzoeker legt bijvoorbeeld huisbezoeken af om vragen te stellen en om op andere manieren informatie in te winnen, bijvoorbeeld door observatie. De bevindingen worden uitgebreid gerapporteerd.

Vakspecialisten

De maatschappelijk werker (ook wel sociaal werker en/of welzijnswerker genoemd) is de man of vrouw op de werkvloer. Hij of zij wordt daadwerkelijk ingezet om de problemen van mensen te helpen oplossen. Deze specialisten gaan met de cliënt in gesprek, zoeken uit wat er aan de hand is en proberen er – vaak samen met de cliënt – een goede oplossing voor te vinden. Indien nodig gaat de maatschappelijk werker ook met instanties in conclaaf, om situaties te bespreken, te verhelderen en op te lossen.

Een voogd werkt meestal in opdracht van Bureau Jeugdzorg. Het is de opdracht van een voogd om de belangen van een minderjarig kind te behartigen. De voogd neemt ook beslissingen in naam van de cliënt. Ook is de voogd er verantwoordelijk voor dat het kind wordt verzorgd en opgevoed, waarbij deze deskundige niet de taak heeft om dat actief te doen. Wel is het zijn of haar taak om erop toe te zien dat de opvoeding en verzorging gebeurt. Daarbij begeleidt de voogd het gezin en adviseert hij of zij ook de kinderrechter, die uiteindelijk verantwoordelijk is voor eventueel te nemen beslissingen.

Wat zijn de eigenschappen van een goede welzijnswerker?

Mensen die actief zijn in de welzijnssector kunnen uitstekend probleemoplossend werken. Ze kunnen goed luisteren naar de argumenten en verhalen van verschillende partijen. Vervolgens kunnen ze die input analyseren, om zo tot een voor alle partijen meest acceptabele oplossing te komen. Of ze kunnen juist cliënten aansturen om zelf over oplossingen van problemen na te denken. Sociaal werkers hebben de kwaliteit om niet alleen naar gesproken woorden te luisteren, maar ook naar non-verbale communicatiesignalen te kijken.

Er wordt vaak in teamverband naar een situatie gekeken – bijvoorbeeld in een gezin, of op een werkplek. Daarom is het aanbevelenswaardig dat een freelancer in deze sector niet alleen zelfstandig kan werken, maar vooral ook de samenwerking zoekt. Samenwerking met de cliënt, met andere hulp- en dienstverleners én als dat nodig is ook coöperatie met verschillende instanties.

Verder kun je van een goede welzijnswerker organisatietalent, een flexibele houding en maatschappelijke betrokkenheid verwachten. Wat in ieder geval heel belangrijk is, is dat de maatschappelijk werker zijn eigen gevoel kan 'uitschakelen’, of minstens naar de achtergrond kan verdrijven. Uiteraard krijgt een welzijnswerker te maken met soms schrijnende gevallen, maar hij of zij dient vooral zakelijk te blijven. Wel mag natuurlijk medeleven worden getoond.

Welk uurtarief rekenen sociaal werkers als freelancer?

Een freelance maatschappelijk werker zal om en nabij de € 70,- per uur factureren (exclusief btw) voor een job, al zal dat bedrag ook naar beneden en naar boven kunnen worden bijgesteld. Dat is bijvoorbeeld afhankelijk van de complexiteit van de opdracht en ook van de ervaring van de freelancer zelf. Ook het opleidingsniveau van de freelancer zorgt voor verschil in de tarieven die hij of zij kan hanteren.

In welke organisaties werken experts in sociaal werk?

Maatschappelijk werkers werken vooral in instellingen voor gezondheidszorg en maatschappelijke dienstverlening. Over het algemeen is welzijnswerk eerstelijns zorg (zorg die direct toegankelijk is voor patiënten), maar het kan ook zijn dat sociaal werkers actief zijn voor instellingen die zich richten op speciale doelgroepen. Dan moet je bijvoorbeeld denken aan alleenstaande ouders, mishandelde vrouwen of kinderen, verslaafden, daklozen of thuislozen, (ex-)gedetineerden of mensen met een lichamelijke of verstandelijke beperking. Ook ouderen en probleemgezinnen horen bij deze (tweedelijns) zorgactiviteiten voor sociaal werkers.

Maatschappelijk werkers kom je ook tegen in bedrijven, ziekenhuizen, psychiatrische klinieken, opvangtehuizen voor jongeren, crisiscentra en instellingen, zowel (semi)overheid als particulier. Vaak werken maatschappelijk werkers projectmatig of in een team van hulpverleners. Dit kan bijvoorbeeld in een ziekenhuis of instelling, maar ook bij mensen thuis.

Trends en ontwikkelingen binnen het maatschappelijk werk

Maatschappelijk werk wordt steeds breder en uitgebreider. Voor veel verschillende zaken roepen andere deskundigen de hulp van sociaal werkers in. Daarnaast werken sociaal werkers ook weer veel meer samen met andere disciplines. Denk bijvoorbeeld aan werkgevers, scholen en zorgorganisaties.

Omdat steeds meer (zorg)taken gedecentraliseerd worden, krijgen gemeenten een steeds belangrijkere rol. Zij sturen de welzijnswerkers aan en vormen een centrale positie in bij de dienstverlening. Daarnaast is ook het werk zelf veel meer gelokaliseerd, doordat de organisaties die maatschappelijk werk aanbieden veel meer ‘in de wijk’ vertoeven, of op bijvoorbeeld scholen zelf actief zijn. Om mensen naar die wijkpunten of naar de welzijnsmedewerkers op scholen te trekken, dient een organisatie voor sociale dienstverlening meer aan ondernemerschap te doen. Creatiever te zijn, en ook meer gericht op marketing. Ook daar kunnen medewerkers zelf hun bijdrage aan doen, door goed werk af te leveren. Zeker ook freelancers, die in opdracht van hun opdrachtgevers werken.