Hebben freelancers echt een groter pensioentekort dan werknemers? 

Werknemers bouwen pensioen op via hun werkgever. Als freelancer mag je dat zelf regelen. Toch hebben freelancers niet altijd een pensioentekort en sommige werknemers juist wel. De variatie in beide groepen is groot. Als je alle vormen van vermogensopbouw meerekent, inclusief het voordeel van een afgeloste hypotheek voor je huis, dan heeft nog altijd 31 procent van de werknemers en 43 procent van de ZZP'ers een ontoereikend pensioen (bron: OESO).

Kwaliteit van pensioenregelingen verschilt

De variatie in pensioenopbouw is niet alleen het gevolg van individuele verschillen in loopbaan en levensloop. Ook de kwaliteit van pensioenregelingen speelt hierin een rol. Extra geld opzij zetten kan verstandig zijn. Maar minstens zo belangrijk is het investeren in de eigen inzetbaarheid. Hoe langer je kunt werken, hoe minder pensioen je nodig hebt immers.

Nederlanders hebben een goed pensioen

Het inkomen na pensionering bestaat meestal uit meerdere bronnen. De bekendste vorm van pensioeninkomen is natuurlijk de AOW. Daarnaast bouwen werknemers verplicht pensioen op in een collectieve pensioenregeling. In vergelijking met andere Europese landen zijn Nederlandse pensioenen zeer royaal. Bij een volledige loopbaan zonder pensioengaten is het in Nederland zelfs mogelijk om een netto pensioeninkomen te bereiken dat even hoog is als het inkomen tijdens het werkende leven. Maar in de praktijk gaat dit vaak niet op. Als vuistregel kun je stellen dat 70 procent van je laatste inkomen een redelijk pensioen zou kunnen zijn.

ZZP'ers minder pensioen maar meer vermogen

Er zijn veel zorgen over de pensioenopbouw van zelfstandigen. Het aantal zelfstandigen zonder personeel (ZZP'ers of freelancers) is de afgelopen vijftien jaar sterk gegroeid. Inmiddels zijn er 1,5 miljoen ZZP'ers (CBS, 2017). Freelancers hebben gemiddeld slechts een bescheiden collectief pensioen opgebouwd, bijvoorbeeld omdat zij eerder in hun loopbaan in loondienst werkten. Wanneer zij als freelancer gaan werken, hebben zij hiervoor een eigen verantwoordelijkheid. Een groot deel van de zelfstandigen doet dit door te sparen en beleggen. Ook hebben zij vaak meer vermogen opgebouwd in de eigen woning dan werknemers. Een afgeloste hypotheek draagt substantieel bij aan de bestedingsruimte na pensionering.

Rekening houdend met álle bovengenoemde vormen van vermogen hebben zelfstandigen naar verwachting een gemiddelde pensioenhoogte van 76 procent van hun eerdere inkomen. Voor werknemers is de verwachte bruto vervangingsratio 83 procent, zo blijkt uit recent onderzoek onder werkenden van 35 jaar of ouder. (Bron: Netspar/Universiteit Leiden). Dit geldt voor zelfstandigen en werknemers met een stabiele inkomensstroom, die hun werk kunnen behouden tot de pensioenleeftijd. Maar zo loopt het leven lang niet voor iedereen.

Risico's voor pensioen in de loop van de tijd

De pensioenleeftijd zal de komende jaren nog kunnen stijgen. Dit zal niet voor iedereen haalbaar zijn. Daarnaast is de kwaliteit van de pensioenregeling soms minder goed dan gedacht. De woonsituatie en het spaargedrag kan ook in de loop van de jaren door omstandigheden veranderen. Op dit moment zien we een goed gemiddelde van boven de 70 procent van ons eerdere loon. Maar de spreiding is groot. Van alle zelfstandigen zit 43 procent onder dit gemiddelde. Voor werknemers is dit 31 procent van de huishoudens. Ongeveer een kwart van de zelfstandigen zowel als werknemers zal 100 procent van een eerder inkomen te besteden hebben na het pensioen. Dat is ook een grote groep. De variatie is dus groot.

Het beeld dat werknemers altijd voldoende pensioen opbouwen en zelfstandigen altijd te weinig klopt dus niet. Bij beide groepen is de variatie in pensioenopbouw groot.

Inzicht in pensioenopbouw belangrijk voor iedereen

Inzicht in de eigen pensioenopbouw is voor álle werkenden van belang. Je kunt dan tijdig bijsturen door extra vermogen op te bouwen. Minstens even belangrijk is het investeren in de eigen inzetbaarheid door het op peil houden van kennis en vaardigheden en door gezond te leven. Want het is niet alleen belangrijk om je te verzekeren van een goed inkomen ná pensionering, maar ook om een goed inkomen te hebben tot aan het pensioen.

Hoe regel jij als freelancer je pensioen?

Als freelancer moet je zelf je pensioen regelen. Het is verstandig om daar op tijd mee te beginnen. Maar hoe regel je dat? Waar moet je rekening mee houden? Als je spaart voor je pensioen heb je recht op belastingvoordelen. Laat je hierover goed informeren, want over het bedrag dat je in je pensioen stopt, betaal je nu geen inkomstenbelasting. Pas als je geld na je pensionering wordt uitgekeerd wordt over die uitkering belasting geïnd.

Daarnaast telt het geld dat je in je pensioen stopt ook niet mee voor je vermogen. Je betaalt over dit bedrag dus ook geen vermogensbelasting. Voorwaarde is dat je het geld in een pensioenproduct stopt, zoals een lijfrente of bankspaarrekening. Deze producten worden meestal aangeboden door verzekeraars en banken. Je doet eenmalig een storting of maakt periodiek een bedrag over. Je pensioenuitvoerder, de verzekeraar of bank, investeert het geld. Als je met pensioen gaat, koop je met de eindopbrengst een uitkering. Je kunt dan kiezen of je die uitkering levenslang of een vooraf afgesproken aantal jaar wilt ontvangen.