Vooruitblik 2021: wat brengt 2021 de zzp'er?
Toekomst voorspellen blijft een precaire bezigheid, zeker in tijden van ongekende rampspoed. Vraag het aan het trendwatcher Lidewij Edelkoort. Ze weet het altijd zo goed maar gaat toch halverwege de eerste lockdown behoorlijk de mist in door het menselijke leed onvoldoende te erkennen. De spreekwoordelijke glazen bol blijft vooralsnog troebel. Een positieve suggestie van my all-time favorite Peter F. Drucker over het voorspellen van de toekomst door deze te creëren, krijgt maar moeizaam gestalte. Toch zijn er ontwikkelingen gaande die op grote lijnen een inkijk geven in de mogelijke scenario’s voor zelfstandig ondernemerschap in 2021.
Dynamiek
Nog een week en dan is het zover. Wij zullen de champagne toch koel zetten om al te graag met klinkende glazen het nieuwe jaar te verwelkomen, in de hoop dat 2021 anders zal zijn. Gezonder, voorspoediger en positiever. Ondanks de harde lockdown, die ons keihard raakt en waarin wij in ieder geval de komende vijf weken ons leven moeten doorbrengen, kijken wij reikhalzend uit naar het nieuwe jaar. Gloort er hoop voor ons dat in de loop van het volgende jaar het verwachte vaccin beschikbaar zal zijn voor iedereen, dat het ‘oude normaal’ terugkeert of het ‘nieuwe normaal’ tenminste leefbaar wordt?
Voor nu kunnen wij met zekerheid stellen dat de zzp-sector het zwaarder gaat krijgen. ‘Afgelopen jaar was een jaar politieke stilstand’, stelde de Volkskrant in de editie van 12 december jl. Dit geldt zeker ook voor de markt van zelfstandige arbeid. De impact van een gebrek aan politieke steun en negatieve beeldvorming zal het komende jaar doorwerken.
In de sector zelf zie je wel grote dynamiek. De kamer van Koophandel meldt in de trendrapportage over november een groei van 17% van het aantal starters, vergeleken met november 2019. De zzp’ers nemen 5% groei voor hun rekening. Het aandeel van parttime zelfstandigen groeide met 8%. Natuurlijk staan daar de nodige faillissementen tegenover maar deze laten paradoxaal genoeg een dalende lijn zien in vergelijking met dezelfde periode in 2019.
Hervormingen blijven uit
Het politieke Den Haag schuift het oplossen van de zzp-problemen en hervormingen van de arbeidsmarkt voor zich uit naar het volgende kabinet. Minister Koolmees constateert dat de structurele veranderingen noodzakelijk zijn maar betreurt ‘het ontbreken van de tijd’ om dit in de huidige formatie in gang te zetten. Een opmerkelijke constatering op de valreep van deze kabinetsperiode, gezien er grofweg afgelopen acht jaar weinig veranderd is in de (rechts)positie van de zzp’er, enkele maatregelen daargelaten.
Het verminderen van de zelfstandigenaftrek en het opnemen van de verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering in het Pensioenakkoord (?) staan in menig geheugen gegrift. Daarnaast oogst de webmodule nu al veel kritiek. Het is in het leven geroepen om de echte van de fake ondernemers te onderscheiden. Diepgaande doordachte strategische maatregelen die de Nederlandse markt van binnenuit gelijkwaardiger maken, blijven vooralsnog uit. Er wordt wel veel over geschreven.
Minister Koolmees eindigt de zesde voortgangsbrief van elf kantjes ‘Werken als zelfstandige’ aan de Tweede kamer met een belofte dat ‘het kabinet blijft inzetten op een integrale benadering van deze problematiek.’ Waarvan akte.
Vraag en aanbod bij elkaar
Nu het duidelijk is dat het politieke instrumentarium ook in 2021 op zich zal laten wachten, werpen wij een blik vooruit naar de plek waar het gebeurt – de freelancemarkt. In een door corona ontregeld zakelijk klimaat is het logisch dat potentiële opdrachtgevers nog meer ontzorgd willen worden, om zich te focussen op hun core business. De complexiteit van het speelveld vraagt een efficiënte en snelle manier om de juiste vrouw/man voor de opdracht te vinden. De interesse van opdrachtgevers in een samenwerking met zelfstandig ondernemers zal meer dan ooit afhankelijk zijn van het antwoord op de oude marketing vraag ‘what’s in it for me?’.
Opdrachtgevers waarderen flexibele expertise van bevlogen professionals voor specifieke klussen, maar zijn vaak veel tijd kwijt met de zoektocht naar de juiste freelancer. Omdat de opdracht vaak op zeer korte termijn moet worden uitgevoerd, kan dit traject tijdrovend en stressvol zijn. De daarbij horende wettelijke formaliteiten en administratieve rompslomp om de ‘echtheid’ van de zzp’er aan de tand te voelen, stellen het geduld van potentiële opdrachtgever in tijden van crisis nog vaker op de de proef. Zeker nu en in de toekomst bieden online platforms een overzichtelijke wegwijzer in zelfstandige arbeid.
Opdrachtgevers hebben de afgelopen maanden het ‘remote’ werken steeds meer omarmd en ze gaan de samenwerking met freelancers ‘op afstand’ aan met groeiend vertrouwen. Aan de andere kant zien wij met ruim 100.000 inschrijvingen op de opdrachten een stijging van de bedrijvigheid bij zelfstandigen op freelance.nl. De freelancer is actiever dan ooit, ondanks het uitblijven van de politieke steun en de hervormingen van de arbeidsmarkt. Aan veerkracht en doorzettingsvermogen van zelfstandig ondernemers geen gebrek. Zullen deze kwaliteiten worden beloond in 2021?