ZZPolitiek #6: Schijn bedriegt.
24-05-2013 - DEN HAAG
Erik Ziengs (VVD) vanuit de tweede kamer
Het Sociaal Akkoord is inmiddels alweer een dikke maand oud. Daarmee is - eindelijk - een belangrijke stap gezet in de richting van modernisering van de arbeidsmarkt, veiligstellen van de sociale zekerheid en stimulering van de werkgelegenheid. Onderbelicht onderdeel van het Sociaal Akkoord is het actieplan tegen schijnconstructies en schijnzelfstandigheid.
SCHIJN BEDRIEGT
Met schijnzelfstandigheid bedoelen we gekunstelde constructies om vaste dienstverbanden te ontduiken. Hierdoor kunnen werkgevers arbeidsbescherming, heffingen, belastingen en premies ontwijken en tegelijkertijd fiscale voorzieningen zoals ondernemersvrijstellingen claimen. We kennen toch allemaal de bouwvakker die wordt ontslagen en even later tegen hetzelfde (of minder) geld als kleine zelfstandige wordt ingehuurd? Of de beleidsmedewerker die verleid wordt tot zelfstandigheid met behulp van een aantrekkelijk lijkend adviescontract? Of een afgevloeide zorgmedewerker die als zelfstandig schoonmaker voor minder geld zÂ?n eigen baan terug kan krijgen? Het zijn deze constructies die het begrip ondernemerschap verstoren en pseudo-ondernemerschap in stand houden.
Arbeidsbescherming
Bij schijnzelfstandigheid is men formeel werkzaam als zelfstandige. Maar feitelijk zou er, op basis van de omstandigheden, sprake moeten zijn van een arbeidsovereenkomst. De schijnconstructie heeft nadelige gevolgen voor de pseudo-zelfstandige. Immers, hem/haar wordt arbeidsbescherming ontnomen. En de overheid kan hierdoor premies en heffingen mislopen. Schijnzelfstandigheid is zo sterk nadelig voor de arbeidsmarkt. Er ontstaan grote verschillen in rechten en plichten, beloning en bescherming tussen werknemers en freelancers. Onderzoek heeft aangetoond, dat schijnzelfstandigheid het meeste voorkomt bij ZZPÂ?ers in de bouw (3-5%), in de advieswereld (5-10%), in de zorg (9-15%) en in het personen- en goederenvervoer (14%).
Frauduleuze constructies
De overheid heeft al de nodige stappen gezet om schijnzelfstandigheid aan te pakken: de VAR wordt vervangen door een webmodule; faillissementsfraude wordt onder de loep genomen door de invoering van een civielrechtelijk bestuursverbod, en de KvK krijgt een grotere rol bij de bestrijding van frauduleuze constructies en criminaliteit. Daarbij kan de KvK op eigen initiatief vermoedens van criminele personen of organisaties doorgeven aan opsporingsinstanties.
Naar de rechter
Maar, die maatregelen gaan de overheid nog niet ver genoeg. Er staan nog de nodige aanscherpingen van wet- en regelgeving op stapel. Het kabinet zal zich bij het terugdringen van schijnzelfstandigheid focussen op het Â?grijze gebiedÂ? tussen werknemerschap en zelfstandig ondernemerschap. Het moet voor schijnzelfstandigen makkelijker worden om het zogenaamde rechtsvermoeden van het bestaan van een arbeidsovereenkomst in te roepen, waardoor hij/zij onder de bescherming van het arbeidsovereenkomstenrecht kan vallen. Het kabinet onderzoekt of het wettelijk kader zo kan worden aangepast dat schijnzelfstandigen bepaalde rechten kunnen afdwingen bij Â?opdrachtgevers.Â?
Doodknuffelen
Ik sta er een beetje dubbel in. Schijnzelfstandigheid moet aangepast worden, dat leidt bij mij geen twijfel. Maar aan de andere kant moeten we oppassen dat we niet allemaal beschermingsconstructies in het leven gaan roepen om de kleine zelfstandige dood te knuffelen. Vind daar maar eens een middenweg in. De echte zelfstandige, de ware ondernemer kan het zonder hulp en zonder regelgeving. Maar de pseudo-ondernemer die via een slinkse omweg het ondernemerschap in gerommeld wordt, die kan wel wat hulp gebruiken. Op dat punt lijkt het kabinet de juiste weg te zijn ingeslagen.
Eigen vrije wil
Het aantal ZZPÂ?ers en freelancers groeit explosief. En volgens mij zijn het niet altijd echte ondernemers die voor zichzelf beginnen. Niet iedereen start een eigen bedrijfje uit eigen vrije wil. Ik wil mijn uiterste best doen om daar een beter onderscheid in aan te brengen. Schijnzelfstandigheid dient dus hard aangepakt te worden. Ik heb er vertrouwen in dat het actieplan van het kabinet zal bijdragen aan het terugdringen van het pseudo-ondernemerschap. Ik houd u op de hoogte van de ontwikkelingen.
Groet vanaf het Binnenhof,
Erik Ziengs