Zzp en zwanger? Een complete gids voor zwangere zelfstandigen

Zwangerschapsverlof als zzp'er

Zwangerschapsverlof heb je als zzp'er zelf in handen. Je hebt namelijk veel vrijheid en flexibiliteit. Je mag dus zo lang zwangerschapsverlof nemen als jij wilt en bent niet gebonden aan vaste regels zoals in loondienst. Maar de zwangerschaps- en bevallingsuitkering werkt voor zzp'ers wel nét wat anders.

Zzp'ers hebben wél recht op een zwangerschapsuitkering via de regeling Zelfstandig en Zwanger (ZEZ) van het UWV. Deze uitkering ontvang je tijdens een periode van ten minste 16 weken. Het verlof begint meestal 6 tot 4 weken vóór je uitgerekende datum. Je ontvangt de uitkering gedurende deze tijd én de 10 weken erna, ongeacht of je kindje te vroeg, op tijd of later wordt geboren.

Bij een tweeling (of nóg-meerling) wordt de uitkering verlengd om je meer ruimte voor herstel te bieden. De ZEZ-uitkering kan ook met maximaal 10 weken verlengd worden als je baby ziek is na de geboorte en in het ziekenhuis moet blijven.

Ouderschapsverlof of vaderschapsverlof zijn bij zzp'ers niet van toepassing, tenzij de partner van de zwangere in loondienst werkt. Als de partner ook zzp'er is, is deze zelf verantwoordelijk voor het inkomen als er verlof wordt genomen.

ZEZ-uitkering: voorwaarden en voordelen

Een uitkering krijgen voor zwangerschapsverlof gaat voor zzp'ers altijd via de Zelfstandige en Zwanger-regeling. Je moet dan wel ondernemer voor de Belastingdienst en zelfstandig beroepsbeoefenaar zijn.

Een zelfstandig beroepsbeoefenaar is iemand die zelfstandig werkt in een vrij beroep dat specifieke kennis of vaardigheden vereist. Bijvoorbeeld een artiest, huisarts, alfahulp of particuliere huishoudelijke hulp.

De hoogte van de ZEZ-uitkering hangt af van het aantal uur dat je aan je onderneming besteedt. Heb je in het kalenderjaar vóór de start van de uitkering minimaal 1.225 uur gewerkt aan je onderneming? Dan ontvang je de maximale uitkering, gelijk aan het wettelijk minimumloon van € 13,68 per uur voor zzp'ers ouder dan 21 jaar.

Als je in het kalenderjaar vóór je ZEZ-uitkering minder dan 1.225 uur hebt gewerkt, krijg je niet de maximale uitkering. In dat geval kijkt het UWV naar de winst die je dat jaar hebt gemaakt. Hoe lager je winst, hoe lager je uitkering.

De ZEZ-uitkering biedt niet alleen een vangnet voor gevestigde zzp’ers, maar ook voor starters. Als je in het jaar van je zwangerschap bent begonnen met je onderneming, krijg je alsnog een ZEZ-uitkering. Het UWV kijkt dan naar de uren die je tot dat moment hebt gewerkt en je behaalde winst.

Aanvragen ZEZ-uitkering

Het aanvragen van de ZEZ-uitkering doe je via het UWV. Zorg ervoor dat je op tijd bent: je dient de aanvraag in vanaf 24 weken zwangerschap tot uiterlijk 2 weken vóór de ingangsdatum van je verlof. Het UWV raadt aan om niet te lang te wachten, zodat alles op tijd geregeld is.

In je Mijn UWV-omgeving vul je een formulier in en voeg je de benodigde documenten toe. Zodra je de aanvraag indient, ontvang je binnen 2 weken een ontvangstbevestiging van het UWV. Het besluit over je uitkering volgt meestal binnen 8 weken na je aanvraag, en de uitkering wordt uitgekeerd vanaf de start van je verlof. Dus ook als je pas 2 weken voor je verlof je uitkering aanvraagt, ontvang je uitkering al wel voordat hier een besluit over is. Als achteraf blijkt dat je de uitkering onterecht hebt ontvangen, moet je deze terugbetalen.

Benodigdheden voor aanvragen ZEZ-uitkering?

• Burgerservicenummer (BSN)
• Zwangerschapsverklaring van je huisarts of verloskundige, inclusief uitgerekende bevallingsdatum
• Inkomstengegevens van je laatste belastingaangifte
• Het aantal uren dat je hebt gewerkt in het jaar vóór de aanvraag
• Gegevens van de vervanger van je werkzaamheden (indien van toepassing)
• Informatie over je vrijwillige verzekering bij het UWV (indien van toepassing)

Ervaar je problemen of heb je vragen tijdens de aanvraag? Het UWV biedt ook online en telefonische hulp.

Verzekeringen voor zwangere zzp'ers

Als zzp’er ben je zelf verantwoordelijk voor je verzekeringen. Sommige verzekeringen komen goed van pas voor het dekken van financiële risico's en onvoorziene omstandigheden tijdens de zwangerschap. Hieronder een aantal handige verzekeringen:

• Verzekering ziektewet bij UWV

Bij het UWV kan je een vrijwillige verzekering ziektewet afsluiten. Als je hiermee verzekerd bent, ontvang je tijdens de zwangerschap een uitkering van 100% van je verzekerde dagloon. Is dit bedrag hoger dan het bedrag van de ZEZ-uitkering, dan heb je geen recht meer op de ZEZ. Heb je een lager dagloon verzekerd dan het wettelijk minimumloon? Dan vul je het verschil aan met de ZEZ.

• Arbeidsongeschiktheidsverzekering (AOV)

Een AOV biedt dekking als je door ziekte of zwangerschap niet meer kan werken. Sommige AOV-verzekeraars bieden ook een aparte zwangerschapsuitkering. De AOV staat los van de ZEZ.

• Ziektekostenverzekering

Een ziektekostenverzekering dekt onder andere zwangerschapszorg en kraamzorg.

• Overlijdensrisicoverzekering

Voor zzp'ers met een gezin biedt een overlijdensrisicoverzekering financiële zekerheid voor je partner en kind(eren) in geval van overlijden. Dit helpt om kosten zoals hypotheeklasten of kinderopvang te dekken, in het geval van overlijden.

• Ongevallenverzekering

De ongevallenverzekering biedt financiële steun als je door een ongeval arbeidsongeschikt raakt. Dit komt goed van pas als er door een ongeluk tijdens de zwangerschap complicaties optreden.

Ben je nog niet verzekerd? Bij Freelance.nl sluit je makkelijk en snel verzekeringen af. Deze pakketten zijn specifiek ingesteld op de wensen van zzp'ers. Krijg bijvoorbeeld een mooie deal op een AOV of ongevallenverzekering.

Welke kosten kan een zzp'er bij zwangerschap verwachten?

Als zzp’er krijg je tijdens en na je zwangerschap te maken met een aantal extra kosten naast je gebruikelijke uitgaven. Het is belangrijk om hierop voorbereid te zijn met een financiële buffer, zodat je zonder financiële zorgen komt te zitten. Hieronder een aantal belangrijke kostenposten om rekening mee te houden:

1. Zorgkosten

• Eigen risico zorgverzekering

Bevallingskosten in het ziekenhuis zonder medische indicatie vallen vaak onder het eigen risico. Het eigen risico ligt meestal tussen de € 385 tot € 885 per jaar.

• Kraamzorg

Een deel van de kosten voor kraamzorg wordt door je basisverzekering vergoed, maar je betaalt meestal een eigen bijdrage van ongeveer € 4,80 per uur. Gemiddeld wordt 24 tot 49 uur kraamzorg gegeven, wat neerkomt op € 115 tot € 235 aan eigen bijdrage.

• Zwangerschapscursussen

Bijvoorbeeld yoga of een cursus ter voorbereiding op de bevalling en na de bevalling. Reken tussen de € 50 en € 200 per cursus, afhankelijk van de duur en locatie.

2. Inkomstenverlies

Tijdens je verlof voer je geen opdrachten uit en mis je inkomsten. De ZEZ-uitkering vangt dit gedeeltelijk op, maar uiteindelijk zal je mogelijk wat mislopen.

3. Kinderuitzet

Denk aan de aanschaf van babyspullen zoals een wieg, kinderwagen, autostoel, kleding en luiers. Deze uitgaven lopen vaak flink op, vooral als je voor het eerst zwanger bent en dus veel nieuw koopt.

4. Kosten voor vervanging

Schakel je tijdens je verlof een collega-zzp’er in om jouw opdrachten of werkzaamheden over te nemen? Dat brengt vaak extra kosten met zich mee.

5. Onvoorziene kosten

Complicaties of een langere hersteltijd veroorzaken extra medische en zakelijke kosten. Ook zorgt het voor een langere periode zonder opdrachten. Wees ook hierop voorbereid met een financiële buffer.

Door vooraf een overzicht te maken van de te verwachten uitgaven, ben je beter voorbereid op deze bijzondere tijd. Lees hier een handige gids over de kosten van een kind.

Zzp en zwanger: 5 veelgestelde vragen

1. Mag je als zzp'er ook doorwerken tijdens de zwangerschap?

Nog een voordeel van die vrijheid en flexibiliteit: als zzp’er mag je tijdens je zwangerschap blijven doorwerken, zelfs terwijl je de ZEZ-uitkering ontvangt. Sommige zwangere zzp'ers besluiten dan ook om lichtere werkzaamheden te blijven doen, zoals administratie of advieswerk.

Het mooiste is dat bijverdiensten geen invloed hebben op de hoogte van je ZEZ-uitkering. Of je nu doorwerkt of niet, je ontvangt het volledige bedrag waar je recht op hebt. Dit maakt het mogelijk om inkomsten aan te vullen tijdens je verlof, mocht je dat willen.

Let wel op je gezondheid en belast jezelf niet te zwaar. Het is verstandig om tijdens de zwangerschap en je verlof rustmomenten in te plannen en werk uit te besteden als dat nodig is. Je wilt ten slotte niet met overbelasting te maken krijgen.

2. Hoe moet je je opdrachtgever informeren over je zwangerschapsverlof?

Als je midden in een opdracht zit wanneer je met verlof gaat, is het belangrijk om dit tijdig te bespreken met je opdrachtgever. Je bent niet verplicht je zwangerschap te melden, maar transparantie helpt om goede afspraken te maken. Geef aan wanneer je verlof begint en hoe lang je verwacht afwezig te zijn.

Denk ook na over een oplossing voor je werkzaamheden. Kies er bijvoorbeeld voor om vooruit te werken of bepaalde taken af te ronden vóór je verlof. Voor opdrachten die langer doorlopen, kan je een interim-vervanger voorstellen. Het is als zzp'er wel aan jou om een vervanger te vinden.

Opdrachtgever niet akkoord met zwangerschapsverlof?

Als zzp’er bepaal je zelf of, en hoe lang, je zwangerschapsverlof neemt. Een opdrachtgever mag hier geen bezwaar tegen maken omdat je niet in loondienst bent en dus geen verplichtingen hebt zoals werknemers in loondienst. Tenzij er sprake is van schijnzelfstandigheid.

Toch kan het voorkomen dat een opdrachtgever bezwaar maakt tegen je verlof, bijvoorbeeld omdat deadlines in gevaar komen.

Als een opdrachtgever blijft aandringen, onthoud dan dat jouw gezondheid en welzijn voorop staan. Je bent zelfstandig ondernemer en maakt je eigen keuzes, inclusief het opnemen van zwangerschapsverlof. Zorg dat je professioneel blijft in het gesprek, maar blijf ook bij je standpunt. Een goede planning en open communicatie voorkomt problemen.

3. Wat moet je doen als je langdurig ziek raakt na zwangerschap?

Als je na de geboorte van je kind langdurig ziek raakt, is het belangrijk om je financiën goed te regelen. Als zzp’er ben je zelf verantwoordelijk voor je inkomen, maar er zijn opties om financiële zekerheid te waarborgen.

Als je vanwege complicaties of een langer herstel direct na de bevalling niet kan werken, vraag je een verlenging van je ZEZ-uitkering bij het UWV aan. Dit geldt bijvoorbeeld bij een ziekenhuisopname van je baby of medische problemen. Neem hiervoor contact op met het UWV. Ook als je van tevoren een arbeidsongeschiktheidsverzekering hebt afgesloten, krijg je financiële ondersteuning.

Zorg dat je medische begeleiding krijgt en neem contact op met een financieel adviseur of je verzekeraar om je situatie goed te regelen.

Kinderziekte na de geboorte

Als je baby na de geboorte ziek wordt, heeft dit grote invloed op je leven en werk als zzp’er. Gelukkig biedt de ZEZ-regeling in sommige gevallen extra ondersteuning. Als je kind bijvoorbeeld langere tijd in het ziekenhuis verblijft of intensieve zorg nodig heeft, kan het UWV besluiten je uitkering te verlengen. Dit geldt specifiek voor situaties waarin je baby direct na de geboorte ziek wordt.

Hoewel je als zzp’er geen recht hebt op betaald verlof zoals werknemers in loondienst, is het belangrijk om alle relevante gegevens bij de hand te hebben. Dat betekent dat je alle communicatie met zorginstellingen en eventuele medische verklaringen bewaart. Deze zijn nodig voor het aanvragen van verlengde ondersteuning.

4. Hoe zit het met ouderschapsverlof en vaderschapsverlof voor zzp'ers?

Ouderschapsverlof als zzp’er

Het wettelijke ouderschapsverlof, dat werknemers recht geeft op gedeeltelijk betaald verlof, geldt niet voor zzp’ers. Je kan wel bewust tijd vrijmaken voor de zorg van je kind. Sommige zzp’ers kiezen ervoor om hun werkuren flexibel in te delen of tijdelijk minder opdrachten aan te nemen.

Vaderschapsverlof als zzp’er

Voor partners in loondienst bestaat er een wettelijke regeling voor betaald geboorteverlof en aanvullend geboorteverlof. Als zelfstandig ondernemer geldt dit niet. Wil je als partner na de geboorte van je kind verlof nemen? Dan zul je zelf een financiële buffer moeten aanleggen of afspraken maken met je opdrachtgevers over je beschikbaarheid.

5. Hoe zit het met kinderopvangtoeslag voor zzp'ers?

Naast recht op een uitkering heb je als zzp’er ook recht op kinderopvangtoeslag. Deze toeslag dekt een deel van de kosten voor kinderopvang en wordt aangevraagd via de Belastingdienst.

De hoogte van de toeslag hangt af van je gezinsinkomen, het aantal gewerkte uren en de uren kinderopvang die je afneemt. Voor zzp’ers geldt dat de uren gebaseerd worden op de daadwerkelijke tijd die je aan je onderneming besteedt. Zorg dat je een goede urenregistratie bijhoudt om problemen te voorkomen.

Terug aan het werk als zzp'er na je zwangerschap

Na je zwangerschap weer aan het werk gaan als zzp’er is een unieke uitdaging. Je combineert het runnen van je onderneming met je nieuwe rol als ouder. Het vinden van een goede balans is hierbij belangrijk. Begin met realistische doelen: neem niet direct te veel opdrachten aan en geef jezelf de tijd om in een nieuw ritme te komen.

Flexibiliteit is een van de grootste voordelen van het zzp-schap. Plan je werkuren slim rondom de zorg voor je kind. Minder beschikbaar zijn is geen probleem - het laat juist zien dat je je bedrijf en ouderschap succesvol kunt combineren.

Plan ook tijd in voor jezelf. Een gezonde balans tussen werk, gezin en persoonlijke tijd zorgt ervoor dat je energie en focus behoudt. Als je vooruit plant en jezelf de ruimte geeft, ben je zowel een betrokken ouder als een slimme ondernemer.

Ben je klaar om weer aan de slag te gaan? Dan vind je je nieuwe opdrachten eenvoudig en snel op Freelance.nl. Word nu gratis lid van het grootste freelance platform van Nederland.