Wanneer ben je ondernemer voor de inkomstenbelasting?

Je zou zeggen dat je ondernemer bent wanneer je bent ingeschreven bij de KvK, maar toch is dat niet altijd zo. De Belastingdienst bekijkt eerst allerlei onderdelen van jouw onderneming om vervolgens te beoordelen of jij als ondernemer wordt aangemerkt voor de inkomstenbelasting. We laten je graag zien hoe dit precies in elkaar zit!

Wanneer ben je ondernemer voor de Belastingdienst?

Niet iedereen die ondernemer is of wil zijn, wordt dus voor de inkomstenbelasting aangemerkt als ondernemer. De Belastingdienst onderscheidt twee groepen:

• Mensen die in de familie- of hobbysfeer werken. Zij zijn voor de inkomstenbelasting geen ondernemer.
   
• Mensen die winst verwachten en ‘wiens activiteiten zich afspelen in het economisch verkeer’. Voor deze mensen zijn de werkzaamheden een bron van inkomsten. Voor de inkomstenbelasting ben je dan mogelijk een ondernemer.

Zo toetst de Belastingdienst of je ondernemer bent

Om vast te stellen of je in de tweede groep valt, en dus aangemerkt wordt als ondernemer, kijkt de Belastingdienst naar een aantal onderdelen van jouw onderneming. Eigenlijk zijn dit allerlei onderwerpen die horen bij het runnen van een gezonde onderneming. Dit zijn de onderwerpen waar de belastingdienst je op toetst:

• Winst: Elke ondernemer en onderneming heeft als doel om winst te maken. Als je over een langere periode geen winst maakt, of zelfs structureel verlies lijdt, ziet de Belastingdienst je niet als ondernemer.
   
• Zelfstandigheid: Als ondernemer bepaal je zelf hoe je jouw onderneming inricht en hoe de werkzaamheden worden uitgevoerd. Als jij niet zelfstandig kunt bepalen hoe dit gebeurt, word je niet als ondernemer gezien.
   
• Kapitaal: Voor veel ondernemers is het hebben van voldoende kapitaal belangrijk. Hiermee kan bijvoorbeeld worden geïnvesteerd in reclame, machines of de inhuur van personeel. Kapitaal is ook nodig om je onderneming te starten en te laten voortbestaan. Daarom kijkt de Belastingdienst of je beschikt over kapitaal om te toetsen of je een ondernemer bent.
   
• Tijd: Je moet voldoende tijd besteden aan je onderneming om door de Belastingdienst te worden gezien als ondernemer. Zo moet je bijvoorbeeld aan het urencriterium van 1225 uur per jaar voldoen om gebruik te mogen maken van belastingvoordelen zoals de zelfstandigenaftrek.
   
• Opdrachtgevers: Een goedlopende onderneming heeft meerdere opdrachtgevers. Hierdoor is er continuïteit en loopt de ondernemer minder risico. Andersom kan één of slechts enkele opdrachtgevers duiden op een verkapt dienstverband. Over het algemeen wordt aangehouden dat je minimaal drie opdrachtgevers moet hebben.
   
• Zichtbaarheid: Om nieuwe klanten te krijgen moet je als onderneming zichtbaar zijn. Dit kan met een website, reclame-uitingen, etc. Hiermee laat je zien dat je bedrijf bestaat. Voor de Belastingdienst zijn dit activiteiten die aantonen dat je een ondernemer bent.
   
• Risico: Als ondernemer loop je risico’s. Het kan zijn dat opdrachtgevers niet betalen voor werk dat is geleverd, of je loopt risico over investeringen die je hebt gedaan. Daarom is het lopen van ‘ondernemersrisico’ een belangrijke indicatie dat je ondernemer bent.
   
• Aansprakelijkheid: Als zelfstandige ben je hoofdelijk aansprakelijk voor de eventuele schulden die de onderneming maakt. Dit is van toepassing bij een eenmanszaak, maatschap of VOF. In dat geval ziet de Belastingdienst je als ondernemer voor de inkomstenbelasting.

De beste manier om aan de meeste van deze criteria te voldoen is om simpelweg opdrachten uit te voeren. Ben je op zoek naar nieuwe opdrachten? Daar kunnen wij je goed bij helpen!

Voorbeelden: wanneer wél of niet ondernemer?

Fulltime werken voor één opdrachtgever

Stel: je schrijft je in bij de KvK, gaat freelancen, maar je werkt jarenlang fulltime voor één opdrachtgever. Je factureert maandelijks, bouwt geen eigen klantenbestand op en loopt nauwelijks risico.

Voor de Belastingdienst is dit twijfelachtig. Formeel ben je ingeschreven, maar omdat je afhankelijk bent van één klant en weinig ondernemersrisico loopt, word je vaak niet gezien als ondernemer voor de inkomstenbelasting.

Mogelijk val je in de categorie resultaat uit overige werkzaamheden. Je betaalt dan wél belasting over je inkomsten, maar je hebt geen recht op aftrekposten.

Freelancen naast een vaste baan

Een marketingmedewerker heeft een fulltime loondienstcontract, maar schrijft zich ook in als freelancer. In de avonduren en weekenden doet ze kleine opdrachten voor vrienden en kennissen: een website bouwen, een campagne opzetten. Jaarlijks haalt ze zo’n € 4.500 omzet.

De Belastingdienst kijkt hier streng naar: met zo’n lage omzet, beperkte uren en weinig continuïteit, is dit meestal géén ondernemerschap voor de inkomstenbelasting.

De inkomsten vallen onder overige werkzaamheden. Je hebt dus geen zelfstandigenaftrek, maar je moet ze wel netjes opgeven in je aangifte.

Een serieuze start met meerdere klanten

Een grafisch vormgever besluit fulltime te gaan freelancen. Binnen een jaar heeft hij vijf vaste klanten, investeert in apparatuur en een werkruimte, maakt marketingkosten en loopt het risico dat facturen niet altijd betaald worden. Zijn winst ligt boven de € 20.000 en ze besteedt meer dan 1.225 uur aan haar bedrijf.

Dit voldoet aan vrijwel alle criteria van de Belastingdienst. De kans is groot dat hij wél als ondernemer voor de inkomstenbelasting wordt gezien.

Dat betekent toegang tot aftrekposten en een lagere belastingdruk, mits hij zijn administratie goed op orde heeft.

Misverstanden over ondernemerschap voor de inkomstenbelasting

De regels van de Belastingdienst zijn vaak minder zwart-wit dan mensen denken. Daardoor ontstaan er hardnekkige misverstanden. Zoals:

“Ik sta ingeschreven bij de KvK, dus ik ben ondernemer voor de inkomstenbelasting.”

Dit is de meest gehoorde aanname, maar niet juist. Inschrijving is verplicht om te starten, maar de Belastingdienst kijkt verder: winst, risico, opdrachtgevers. Een KvK-nummer betekent dus niet automatisch recht op aftrekposten of ondernemersvoordelen.

“Als ik minder dan 1.225 uur werk, ben ik geen ondernemer.”

Het urencriterium bepaalt of je recht hebt op aftrekposten, maar niet of je ondernemer bent. Je kunt dus wél ondernemer zijn voor de inkomstenbelasting, ook al werk je minder uren. Alleen mis je dan bepaalde belastingvoordelen.

“Als ik verlies draai, ziet de Belastingdienst me niet als ondernemer.”

Veel starters maken in hun eerste jaren weinig winst of zelfs verlies. Dat sluit ondernemerschap niet uit. De Belastingdienst kijkt óók naar continuïteit, investering en de verwachting dat je op termijn winst gaat maken. Structureel verlies zonder ondernemersrisico kan er wél voor zorgen dat je niet als ondernemer wordt aangemerkt.

Wanneer ben je zzp'er voor de Belastingdienst?

De termen ondernemer en zzp’er worden vaak door elkaar gebruikt, maar betekenen niet hetzelfde. Een zzp’er is simpelweg iemand die zelfstandig werkt, zonder personeel. De Belastingdienst hanteert echter specifieke criteria om te bepalen of je ook ondernemer bent voor de inkomstenbelasting. Zo moet je aan het winstoogmerk, het zelfstandigheidscriterium en het ondernemersrisico voldoen.

Een zzp’er kan dus wel ondernemer zijn voor de btw, maar niet voor de inkomstenbelasting. Dit betekent dat je btw-aangifte moet doen en btw mag terugvragen, maar geen recht hebt op ondernemersaftrek of de mkb-winstvrijstelling bij je aangifte inkomstenbelasting.

Belastingdienst ondernemerscheck

Twijfel je of de Belastingdienst jou als ondernemer ziet? Dan kun je de ondernemerscheck invullen op de website van de Belastingdienst. Dit is een korte online vragenlijst die ingaat op jouw situatie:

• hoeveel uren je in je bedrijf steekt,
• hoeveel opdrachtgevers je hebt,
• of je investeringen doet en risico loopt,
• en hoe zelfstandig je werkt.

Na het invullen krijg je direct een advies: ben je waarschijnlijk ondernemer voor de inkomstenbelasting, of niet?

Veelgestelde vragen over ondernemerschap voor de inkomstenbelasting

Wanneer ben je ondernemer voor de inkomstenbelasting?

Je bent ondernemer als je winst maakt, meerdere opdrachtgevers hebt, zelfstandig werkt en ondernemersrisico loopt. De Belastingdienst beoordeelt dit op basis van meerdere criteria.

Ben ik ondernemer voor de inkomstenbelasting met 1 opdrachtgever?

Meestal niet. Als je langdurig afhankelijk bent van één opdrachtgever, ziet de Belastingdienst dit vaak als verkapt dienstverband, niet als ondernemerschap.

Kan ik ondernemer zijn voor de btw maar niet voor de inkomstenbelasting?

Ja. Voor de btw gelden andere regels. Je kunt wél btw-aangifte moeten doen, maar geen recht hebben op ondernemersaftrek in de inkomstenbelasting.

Hoeveel risico loop ik op een controle van de Belastingdienst?

De Belastingdienst controleert niet ieder jaar alle 1,2 miljoen ondernemers van Nederland. Toch wordt er wel degelijk gecontroleerd. Als blijkt dat je ten onrechte gebruik hebt gemaakt van de voordelen voor ondernemers moet je dit terugbetalen. Ook kun jij of één van je opdrachtgevers een extra claim krijgen. Denk bijvoorbeeld aan sociale premies die moeten worden betaald over het verstrekte loon, eventueel verhoogd met een boete. Dat kan om hoge bedragen gaan. Hou je toch twijfels? Neem dan contact op met een belastingspecialist zoals een fiscaal dienstverlener.

Wat gebeurt er als de Belastingdienst mij geen ondernemer vindt?

Je inkomsten worden belast als resultaat uit overige werkzaamheden. Je hebt geen recht op ondernemersaftrek, maar moet de inkomsten wel opgeven in je aangifte. Lees hier meer over wat je kan doen als je geen ondernemer voor de inkomstenbelasting bent.