Inbedding van zzp'ers en het risico op schijnzelfstandigheid
Inbedding speelt een steeds grotere rol in de samenwerking tussen zzp'er en opdrachtgever. Maar wat betekent inbedding precies voor zelfstandigen, en wat zijn de gevolgen hiervan onder de Wet DBA? Lees hoe je inbedding herkent en voorkomt met heldere communicatie, en zo zelfstandigheid behoudt.
Wat betekent inbedding van zzp'ers?
Inbedding is een term afkomstig uit de sociale- en organisatiewetenschappen. Het verwijst naar de mate waarin een persoon, taak of proces geïntegreerd is binnen de structuur en cultuur van een organisatie.
Inbedding van zzp’ers betekent dat een zelfstandige zo verweven raakt in de structuur van een organisatie dat de werkzaamheden bijna niet meer verschillen van die van vaste medewerkers. Als er sprake is van inbedding voert een zzp’er vaak taken uit die horen bij de kernactiviteiten van het bedrijf. Ook werkt de zzp'er samen met een team van vaste werknemers en volgt deze de bedrijfscultuur en interne regels.
Hoewel een zzp’er officieel zelfstandig is, wijst organisatorische inbedding erop dat er toch sprake is van een soort dienstverband. Dit speelt een belangrijke rol bij het vaststellen van schijnzelfstandigheid.
Inbedding en de wet DBA
De Wet DBA (Deregulering Beoordeling Arbeidsrelaties) is ingevoerd om schijnzelfstandigheid te voorkomen. Hiermee worden situaties bedoeld waarin een zzp’er in werkelijkheid werkt als een vaste werknemer, zonder de bijbehorende arbeidsrechten en sociale zekerheden. Een belangrijk criterium in de wet DBA is inbedding.
Sinds 2025 kunnen en financiële consequenties worden opgelegd als er sprake is van schijnzelfstandigheid. Opdrachtgevers moeten naheffingen betalen als er te veel kenmerken van verkapte loondienst zijn. Voor zzp'er betekent dit dat zij hun fiscale voordelen, zoals aftrekposten, niet mogen toepassen, voor opdrachten waar sprake is van schijnzelfstandigheid. Wel zitten we nog in een overgangsfase: de Belastingdinest zal eerst waarschuwen en adviseren voordat er naheffingen worden opgelegd. Vanaf 2026 mogen er wel verzuimboetes worden opgelegd, ter hoogte van 3% tot 20% van de naheffing.
Deze strengere handhaving moet helpen misbruik van zzp-constructies tegen te gaan. Het doel is om zelfstandigheid duidelijker te onderscheiden van werknemerschap binnen organisaties.
5 kenmerken van inbedding van zzp'ers
- Inbedding in kernactiviteiten: De zzp'er voert werkzaamheden uit die vast personeel binnen de organisatie ook uitvoert.
- Gezamenlijke teamactiviteiten: De zzp’er neemt deel aan vergaderingen, trainingen en andere teamactiviteiten.
- Zelfde werktijden als personeel: De zzp’er volgt vaste werktijden en roosters die gelden voor medewerkers in loondienst.
- Gelijke verantwoordelijkheid: De zzp’er heeft dezelfde verantwoordelijkheden als vaste medewerkers, zoals leidinggeven of rapporteren aan het management.
- Geen vrije vervanging: De zzp’er mag zich niet zomaar laten vervangen door een andere zelfstandige zonder toestemming.
3 voorbeelden van inbedding van zzp’ers
- Verpleegkundige in de zorgsector
Een zzp-verpleegkundige wordt ingezet om een tekort op te vangen in een ziekenhuis. De zelfstandige werkt mee in het kernteam, gebruikt de apparatuur van het ziekenhuis en volgt het protocol dat geldt voor de vaste medewerkers. Door zich aan de vaste werktijden en procedures te houden, functioneert de zzp’er als een interne medewerker. Dat duidt op inbedding in de organisatie.
- Docent bij een onderwijsinstelling
Een zzp’er wordt ingehuurd als docent om tijdelijk een klas over te nemen. De zzp'er draait mee in het lesprogramma van de school, neemt deel aan teamvergaderingen, volgt de schoolprotocollen en communiceert regelmatig met collega’s en leidinggevenden. Door dezelfde verantwoordelijkheden en taken te hebben als vaste docenten, raakt de zzp’er nauw betrokken bij de kernactiviteiten van de onderwijsinstelling.
- Onderhoudsmonteur op locatie bij een productiebedrijf
Een zzp’er wordt ingehuurd om het onderhoud van machines op locatie uit te voeren bij een productiebedrijf. De monteur werkt dagelijks samen met het vaste technische team en volgt dezelfde dienstroosters. Hoewel de zzp'er taken uitvoert waarvoor het vaste team niet in staat is, wijst deze manier van samenwerken mogelijk toch tot inbedding.
Inbedding in de zorg
In de zorgsector wordt vaak gesproken over inbedding omdat zzp’ers hier regelmatig ingezet worden om personeelstekorten op te vangen. Dit zorgt ervoor dat deze zzp'ers meewerken binnen bestaande teams en dezelfde verantwoordelijkheden dragen als vast personeel.
Een voorbeeld hiervan is de kinderopvang. Daar worden zzp’ers vaak ingezet voor langere periodes, waarbij ze betrokken raken bij de dagelijkse zorg en activiteiten met kinderen. Deze zelfstandigen vullen dus exact dezelfde rollen in die normaal door vaste medewerkers worden vervuld.
Sinds herinvoering van de handhaving in 2025 hebben veel zorg- en kinderopvanginstellingen hun werkwijze moeten aanpassen om financiële risico’s te vermijden. Bijvoorbeeld met kortere opdrachten of duidelijk afgebakende projecten om de zelfstandigheid van zzp’ers te waarborgen.
Inbedding in andere sectoren
Hoewel de zorg snel ter sprake komt als het om inbedding van zzp'ers gaat, komt inbedding niet alleen voor in deze sector. Er zijn verschillende sectoren waar zzp’ers vaak structurele of langdurige taken uitvoeren binnen teams. Vooral in sectoren waar personeelstekorten zijn, zoals onderwijs en bouw. Ook hier worden nog regelmatig zelfstandigen ingezet voor werkzaamheden die ook door vaste medewerkers worden uitgevoerd.
Maar ook in sectoren zonder personeelstekorten, waar zzp’ers wél vaak specifieke expertise brengen, is er altijd de mogelijkheid dat een zzp'er teveel in een organisatiestructuur terechtkomt. Daarom is het in alle sectoren van belang om inbedding van zzp'ers te voorkomen.
Inbedding voorkomen
Voor zzp’ers
Als zzp'er voorkom je inbedding door je zelfstandigheid actief te behouden. Werk zoveel mogelijk op projectbasis en geef duidelijk aan hoe je jouw werk zelf organiseert. Vermijd vaste werktijden en gebruik zoveel mogelijk eigen middelen en werkmethoden. Probeer ook andere opdrachten aan te nemen naast de huidige samenwerking om een bredere klantenbasis te behouden.
Voor opdrachtgevers
Als opdrachtgever voorkom je inbedding door de zzp’er duidelijke projectomschrijvingen en afgebakende taken te geven die losstaan van het werk van vaste medewerkers. Vermijd het geven van gedetailleerde instructies en interne trainingsprogramma's en laat de zelfstandige eigen middelen en werkwijzen gebruiken. Voorkom dat de zzp'er een onderdeel van je vaste team wordt.
Herken je inbedding in je werksituatie?
Als je inbedding herkent in je werksituatie, is het belangrijk om stappen te ondernemen. Hoewel inbedding niet meteen tot problemen met de Belastingdienst leidt, gaat inbedding wel vaak gepaard met andere kenmerken van schijnzelfstandigheid.
Als zzp’er doe je dit door een gesprek aan te gaan met je opdrachtgever om de samenwerking opnieuw af te bakenen. Bespreek bijvoorbeeld de mogelijkheid om je taken te herdefiniëren, je werktijden zelf te bepalen of op projectbasis te werken. Voor opdrachtgevers is het verstandig om de werkafspraken te herzien en duidelijke grenzen te stellen. Let er ook op dat er geen andere kenmerken van schijnzelfstandigheid, zoals gezagsverhouding en een uurtarief onder het minimum, in de samenwerking aanwezig zijn.
Inbedding levert risico's op die vaak eenvoudig voorkomen kunnen worden. Door je bewust te zijn van de zelfstandige rol van zzp'ers verklein je deze risico’s aanzienlijk. Laat je als zzp'er niet behandelen als vaste werknemer. En opdrachtgevers: behandel je zzp'ers niet als vast personeel. Zo blijf je samenwerken op basis van vrijheid en zelfstandigheid, wat het werken met zzp’ers juist waardevol maakt.