Zzp-wetgeving in stroomversnelling: wat kun je de komende tijd verwachten?

Wet VBAR van tafel, Zelfstandigenwet komt eraan

De wet VBAR moest duidelijkheid geven over wanneer iemand écht als zelfstandige werkt en wanneer sprake is van een dienstverband. Die wet lag al langer onder vuur, omdat de criteria ingewikkeld bleven en in de praktijk weinig zekerheid boden voor zowel zzp’ers als opdrachtgevers. Als alternatief werkt het kabinet nu aan de Zelfstandigenwet, die meer ruimte moet geven aan zelfstandig ondernemerschap, met duidelijkere kaders en minder grijze gebieden.

Recent heeft minister Aartsen de VBAR definitief losgelaten en gekozen voor een nieuwe koers met de Zelfstandigenwet als uitgangspunt. Daarmee verschuift de aanpak: weg van een complexe beoordeling achteraf, en meer richting vooraf duidelijkere criteria voor zelfstandig ondernemerschap.

Wat verandert er precies?

• Je hoeft minder te 'gokken' of een opdracht met een zzp'er kan

In plaats van dat de Belastingdienst achteraf beoordeelt of je eigenlijk in loondienst werkte, komt er een onafhankelijke toetsingscommissie. Daar kun je een opdracht laten beoordelen vóórdat je start. Alles wat deze toetsingscommissie bepaalt, wordt vastgelegd als precedent. Dus hoe meer situaties worden beoordeeld, hoe duidelijker de grens tussen zzp en loondienst wordt.

• Je moet je ondernemerschap meer vastleggen

Je 'gedrag' als zzp'er wordt belangrijker. Je moet duidelijk laten zien dat je zelfstandig werkt: je bepaalt zelf hoe je je werk doet, loopt eigen risico en werkt niet onder gezag. Staat dat anders op papier dan in de praktijk, dan val je sneller door de mand.

Lees hier meer over de gevolgen die de Zelfstandigenwet op de zzp-markt kan hebben.

Wat is de volgende stap?

De Zelfstandigenwet is nog niet direct van kracht. Het voorstel moet eerst verder worden uitgewerkt en door het volledige wetgevingstraject: advies van de Raad van State, behandeling in de Tweede Kamer en daarna de Eerste Kamer. Dat kost tijd, en er kunnen onderweg nog aanpassingen komen. Vooral omdat er sprake is van een minderheidskabinet.

Waarschijnlijk zal de volledige Zelfstandigenwet niet voor 2027 ingevoerd zijn. Maar omdat minister Aartsen de wet gefaseerd wil invoeren, kunnen er al wel kleinere wijzigingen plaatsvinden. De concrete volgende stap is dat de wet een advies krijgt van de Raad van State. Mogelijk gebeurt dat dit voorjaar al.

Minimumtarief van € 38 onderweg

Het kabinet wil een minimumtarief voor zzp’ers invoeren als onderdeel van de aanpak van schijnzelfstandigheid. Dat tarief is geen wettelijk verbod op lagere uurtarieven, maar wel een belangrijke juridische grens. Werk je als zzp’er onder dat bedrag, dan krijg je een sterkere positie om achteraf te stellen dat je eigenlijk als werknemer werkte. Volgens de huidige plannen wordt dit onderdeel los van de oude VBAR ingevoerd, terwijl de rest van de beoordeling van schijnzelfstandigheid via de Zelfstandigenwet moet lopen.

Wat verandert er precies?

• Een laag tarief wordt juridische munitie

Werk je voor minder dan het minimumtarief, dan kan dat later tegen de opdrachtgever gebruikt worden in een conflict over jouw arbeidsrelatie. Niet omdat lager dan € 38 automatisch verboden is, maar omdat het jouw claim als schijnzelfstandige sterker maakt.

Zolang er geen conflict is, verandert er in de praktijk niets, naast dat opdrachtgevers minder snel een tarief onder de € 38 zullen aanbieden. Maar als jij bijvoorbeeld bij ziekte, opzegging of een betalingsgeschil stelt dat je eigenlijk werknemer was, moet de opdrachtgever bewijzen dat je wel degelijk zelfstandig werkte. Juist daar zit de impact van het rechtsvermoeden.

Wat is de volgende stap?

Hoewel zowel publiek als politiek grotendeels voorstander zijn van het minimumtarief, en het voorstel al is aangenomen in de ministerraad, lijkt deze er niet voor 2027 te komen. Invoering van zo'n wet kost tijd, en het is mogelijk dat het in 2026 nog tegen de oppositie in de Tweede Kamer loopt.

Verplichte AOV komt dichterbij

Het kabinet werkt al jaren aan een verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering (AOV) voor zzp’ers. Met het nieuwe kabinet lijkt daar nu echt tempo in te komen. De Wet BAZ reist inmiddels naar de Tweede Kamer en moet ervoor zorgen dat elke zelfstandige een basisverzekering heeft voor langdurige arbeidsongeschiktheid.

Het idee is: als je langdurig ziek wordt, heb je altijd een vangnet. Tegelijk betekent het ook dat je als zzp’er straks minder keuze hebt om dit risico zelf wel of niet te verzekeren. En die verplichte verzekering kan duur uitpakken. Het kabinet doelt eigenlijk op een minimumregeling: je moet voor een minimaal bedrag verzekerd zijn. Momenteel staat dat bedrag op 5,4% van je winst uit onderneming, met een maximum van € 171. Dat maximum is, net als het minimumtarief, gebaseerd op het minimumloon. Dat zal nog meestijgen.

Dat bedrag is lager dan in het originele voorstel van jaren geleden, maar daar staat wel tegenover dat je bij ziekte of uitval pas na twee jaar recht hebt op je AOV, in plaats van één jaar.

Wat verandert er precies?

• Je moet als zzp'er straks verplicht beschermd zijn tegen arbeidsongeschiktheid

Maar dat hoeft niet per se op de manier die hierboven is beschreven. Zo staat in de memorie van toelichting van de Zelfstandigenwet dat het ook geldt als je een alternatieve manier hebt om verzekerd te zijn tegen arbeidsongeschiktheid. Daar staan als voorbeelden een broodfonds, private AOV of voldoende eigen vermogen genoemd. Maar daar zit nog een korreltje zout in: er staat bijvoorbeeld nog niet wat 'voldoende eigen vermogen' is. Daarnaast is het niet geheel onwaarschijnlijk dat dit onderdeel van de wet nog wordt aangepast, als de oppositie in de Tweede Kamer dat eist. De Wet BAZ staat namelijk los van de Zelfstandigenwet.

Wat is de volgende stap?

De wet voor de verplichte AOV ligt nu bij de Tweede Kamer en wordt verder behandeld. Het kabinet wil hier tempo in maken, maar er is nog discussie over de precieze invulling en voorwaarden.

Maar zelfs als de Wet BAZ dit jaar nog door de Eerste en Tweede Kamer gaat, moet er voldoende tijd zijn om de wet in te voeren én om zzp'ers de tijd te geven zich voor te bereiden. Daarom zal de AOV hoogstwaarschijnlijk niet vóór 2030 verplicht zijn.

Geen versoepeling van de Wet DBA handhaving

Er wordt veel gewerkt aan wetgeving en richtlijnen die de grens tussen zzp en loondienst verduidelijken, maar de handhaving op die grens blijft ongewijzigd. Volgens minister Aartsen zou het versoepelen van de handhaving alleen maar leiden tot een 'ongewenste zigzagkoers'.

De Belastingdienst blijft dus gewoon handhaven op schijnzelfstandigheid, zoals ze al sinds 2025 doet. Daarbij kunnen naheffingen of boetes worden opgelegd, maar is er meestal wel eerst sprake van een waarschuwing in de vorm van een bedrijfsbezoek. Ook worden verzuimboetes pas vanaf 2027 opgelegd. Dat houdt in dat opdrachtgevers alleen boetes krijgen als er sprake is van bewuste overtreding van de regels.

Wat verandert er precies?

Voorlopig niets. Je moet als zzp'er en als opdrachtgever goed opletten of je samenwerking zich houdt aan de jurisprudentie van het Deliveroo-arrest.

Wat is de volgende stap?

Omdat die richtlijnen onduidelijk zijn, en onrust in de markt met zich meebrengen, zet het kabinet in op verduidelijking van de regels. Maar niet op versoepeling van de handhaving. Die verduidelijking lijkt er in de toekomst te komen in de vorm van de Zelfstandigenwet. Maar in de tussentijd zal de onrust nog even blijven. Het lichtpunt is dat 2026 nog een overgangsjaar is waarbij de Belastingdienst nog met de zachte hand handhaaft.

Duidelijke richting, nog geen duidelijke impact

Er speelt veel rond zzp-wetgeving, maar de meeste veranderingen zitten nog diep in de besluitvorming. Voor nu blijft de praktijk grotendeels hetzelfde, terwijl op de achtergrond de spelregels worden veranderd. Dat vraagt om oplettendheid: wat vandaag nog kan, kan morgen anders liggen.

Wil je niet achteraf ontdekken dat je risico loopt, maar vóór zijn op wat eraan komt?
Dan krijg je het belangrijkste zzp-nieuws en de impact op jouw werk elke maand in je inbox via de Freelance.nl nieuwsbrief: