Zzp'ers en de verkiezingsuitslag 2025: wat je kan verwachten

Koerswijziging in Den Haag

De verkiezingsuitslag van 2025 heeft het politieke speelveld verschoven. De PVV verloor fors en zakte van 37 naar 26 zetels, terwijl D66 juist spectaculair herstelde van 9 naar 26 zetels. Ook het CDA maakt een opmerkelijke comeback (van 5 naar 18), terwijl NSC volledig verdwijnt uit de Tweede Kamer.

De grote partijen streven ernaar om vóór de kerst een nieuwe coalitie te hebben. Binnen twee maanden tijd, dus. Gezien de vorige kabinetsformatie maar liefst negen maanden kostte, is het nog maar de vraag of dat lukt.

Voor zzp’ers staat er veel op het spel. De komende coalitie beslist over bijna alle dossiers die hun werk direct raken: van schijnzelfstandigheid tot het minimumtarief, en van de arbeidsongeschiktheidsverzekering tot de zelfstandigenaftrek. Met deze verkiezingsuitslag lijkt één ding zeker: er komt beweging in het zzp-beleid. De vraag is alleen wélke kant op.

• Let op: de formatie is nog in volle gang, en wij kunnen niet de toekomst voorspellen. De scenario’s hieronder zijn een analyse van wat er kán gebeuren op basis van partijprogramma’s en eerdere standpunten van de grootste partijen.

Wat speelt er in de zzp-markt?

Bij de scenario’s hieronder analyseren we wat de mogelijke coalities betekenen voor de belangrijkste onderdelen van het zzp-beleid:

• De handhaving op schijnzelfstandigheid: sinds 2025 wordt er actief gehandhaafd op schijnzelfstandigheid. Door onduidelijke regels zorgt dat voor onrust en terughoudendheid bij opdrachtgevers. Om de grens tussen loondienst en ondernemerschap te verduidelijken, liggen nu twee wetsvoorstellen op tafel: wetsvoorstel VBAR en wetsvoorstel Zelfstandigenwet. Het grootste verschil: De VBAR bepaalt achteraf of er sprake is van schijnzelfstandigheid, de Zelfstandigenwet vooraf.
   
• Het minimum uurtarief: om te voorkomen dat zzp'ers worden onderbetaald en voldoende inkomen hebben voor hun pensioen en verzekeringen, is een minimumtarief voorgesteld. Deze is berekend op basis van het minimumloon, en kan flinke impact hebben op sectoren met lagere tarieven, zoals de bezorgingssector.
   
• De verplichte AOV: de politiek wil al jaren voorkomen dat zelfstandigen zonder inkomen komen te zitten bij langdurige ziekte. Toch blijkt een verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering voor veel zzp’ers te duur, en de uitvoering complex.
   
• De zelfstandigenaftrek: deze wordt al jarenlang afgebouwd. Sommige partijen willen het verder afbouwen, en sommigen willen het opschroeven.

Scenario 1: D66, VVD, GroenLinks-PvdA & CDA

Rob Jetten (D66) en Geert Wilders (PVV) kwamen als de twee grootste partijen uit de verkiezingen. Omdat veel partijen al hebben aangegeven niet meer met de PVV samen te willen werken, zal D66 hoogstwaarschijnlijk de regie over de kabinetsformatie krijgen. En als het aan D66 ligt, wordt dat een middenkabinet met VVD, GL-PvdA & CDA, samen goed voor 86 zetels.

Handhaving op schijnzelfstandigheid: in dit geval wordt wetsvoorstel VBAR waarschijnlijk van tafel geveegd. Niet alleen kreeg het wetsvoorstel veel kritiek van de Raad van State, maar drie van de vier partijen in deze coalitie zijn ook nog eens initiatiefnemers van de Zelfstandigenwet. GroenLinks-PvdA is de enige partij die voor de VBAR pleit.

Minimum uurtarief: die zal er komen! Elk van deze partijen heeft steun uitgesproken voor een minimumtarief voor zzp'ers. Hoewel het gemiddelde tarief voor zzp'ers in kennissectoren al fors boven dat voorgestelde minimumtarief van € 36 per uur ligt, zal het wel flinke impact hebben op andere sectoren.

Verplichte AOV: alle vier de partijen zijn voorstander van de verplichte AOV voor zzp'ers, maar er is wel één relevant verschil: Waar D66 en GL-PvdA een collectieve AOV willen verplichten, willen VVD en CDA de mogelijkheid tot een opt-out toevoegen. Zo'n opt-out houdt in dat de verzekering wettelijk verplicht wordt, tenzij je kan aantonen dat je al een goede voorziening voor arbeidsongeschiktheid hebt getroffen. Wat precies een 'goede voorziening' is, zal de toekomst leren.

Zelfstandigenaftrek: hoewel VVD en GL-PvdA niets in hun verkiezingsprogramma hebben staan over de zelfstandigenaftrek, is het meest voor de hand liggend scenario dat de aftrekpost verder wordt afgebouwd volgens de huidige planning:

• 2025: € 2.470
• 2026: € 1.200
• 2027: € 900

CDA en D66 hebben namelijk wél hun steun uitgesproken voor het afbouwen van de zelfstandigenaftrek.

Maar: hoewel deze coalitie bovenaan het wensenlijstje van D66 staat, ligt er één flink obstakel op de weg voor deze potentiële coalitie: VVD heeft duidelijk aangegeven níét te willen regeren met GroenLinks-PvdA. Nu Timmermans opstapt als leider van GL-PvdA, kan een nieuwe leider daar misschien verandering in brengen, maar niets is zeker. De VVD geeft de voorkeur aan een ander scenario:

Scenario 2: D66, VVD, CDA, JA21, BBB

Na de exitpoll leek een coalitie van D66, VVD, CDA en JA21 voldoende voor een meerderheid, maar uiteindelijk bleken deze vier partijen samen op 75 zetels uit te komen: 1 zetel te weinig. Hoewel een kabinet met meer dan vier partijen ongebruikelijk is, is het niet onmogelijk. En als dat een centrumrechts kabinet wordt, is BBB een realistische toevoeging. Al is deze coalitie zónder de BBB ook mogelijk. 

Handhaving op schijnzelfstandigheid: in dit potentiële kabinet zitten dezelfde drie partijen die de Zelfstandigenwet voordroegen, en geen enkele partij die voorstander van de VBAR is. JA21 heeft aangegeven de Wet DBA te willen verbeteren met het Belgisch model als voorbeeld (net als de Zelfstandigenwet) en BBB wil de Wet DBA vervangen door een VAR-light. Ook in dit scenario staat de Zelfstandigenwet stevig in de schoenen.

Minimum uurtarief: JA21 is fel tegen enige vorm van verdere regeldruk, en is ook tegen het minimumtarief. Maar een meerderheid zullen ze daarvoor niet krijgen. D66, CDA, VVD en BBB zijn wél voorstander.

Verplichte AOV: hoewel JA21 en BBB tegen de verplichte AOV zijn, zijn de andere drie partijen (en daarmee ook de ruime meerderheid van dit kabinet) wél voorstander. In deze situatie mist D66 ook de steun van GL-PvdA voor een verplichting zonder opt-out, dus is het voorstel van de VVD en het CDA de grootste kanshebber: Verplichte AOV mét keuzevrijheid.

Zelfstandigenaftrek: ook hier is JA21 tegenstander. Zij willen de zelfstandigenaftrek behouden. Van zowel BBB als VVD is het exacte standpunt niet bekend, en D66 en CDA willen verder afbouwen. In deze situatie zal de zelfstandigenaftrek mogelijk een punt van discussie worden.

Toch: ook hier is het maar de vraag of D66 wil regeren met JA21, en idem dito. De standpunten van de twee partijen liggen érg ver uit elkaar, en Eerdmans (JA21) heeft al laten weten niet met D66 te willen regeren. Dat brengt ons bij scenario 3:

Scenario 3: PVV, VVD, CDA, JA21, BBB

Om maar met de deur in huis te vallen: dit is géén realistisch scenario. Zowel VVD als CDA wil niet regeren met de PVV. Bovendien zit de grootste partij, D66, er niet in. Dus tenzij er een wonder gebeurt, is de kans op een compleet rechts (of links) kabinet erg klein. Toch kan het rekenkundig niet genegeerd worden, want samen heeft dit rechtse blok 79 zetels: genoeg voor een meerderheid.

Handhaving op schijnzelfstandigheid: de VBAR verdwijnt direct in de prullenbak, en dit kabinet zal de discussie aangaan over de Zelfstandigenwet. VVD en CDA zijn vóór, JA21 en BBB wijzigen liever de Wet DBA, en het standpunt van de PVV is simpelweg niet bekend. Historisch gezien is de PVV wel tegen extra regeldruk geweest, dus het is denkbaar dat de partij de kant van JA21 en BBB kiest.

Minimum uurtarief: hoewel deze coalitie zich sterk keert tegen regeldruk, heeft de meerderheid steun betoogd voor het minimumtarief. Zelfs met dit kabinet is de kans op een minimumtarief groot.

Verplichte AOV: hier hetzelfde verhaal als bij de handhaving op schijnzelfstandigheid: VVD en CDA zijn vóór, JA21 en BBB zijn tegen, en het standpunt van PVV is niet bekend. Dit zou een punt van discussie worden.

Zelfstandigenaftrek: alleen van het CDA is bekend dat ze verder willen afbouwen, en JA21 wil de zelfstandigenaftrek behouden. Van de andere drie partijen zijn de standpunten onbekend. In dit geval valt niet te voorspellen welke kant het opgaat.

• Wil je weten hoe zzp'ers zélf denken over de toekomst van deze zzp-wetten? Bekijk dan ons verkiezingsonderzoek in de Freelance Markt Index:

Scenario 4: een minderheidskabinet

Nog nooit kregen de grootste partijen na de verkiezingen zó weinig zetels. Dat maakt het vormen van een meerderheidskabinet ingewikkeld. Als geen enkele meerderheidscoalitie lukt, blijft er nog één optie over: een minderheidskabinet. Zo'n kabinet heeft voor elke nieuwe wet én elke wetswijziging steun van de oppositie nodig, en dat is bijzonder moeilijk om te krijgen.

Voor politieke kwesties waar de Tweede Kamer over verdeeld is, betekent dat vaak: doorschuiven en niet meer naar kijken. En dat kan met een minderheidskabinet ook met de Wet DBA, VBAR en Zelfstandigenwet gebeuren. De kans dat er een minimumtarief komt, en de zelfstandigenaftrek verder wordt afgebouwd, is wél aanwezig. Die twee hebben namelijk al brede steun van veel partijen in de Tweede Kamer.

Dus, wat kun je verwachten als zzp'er of opdrachtgever?

Nogmaals, óók wij kunnen niet de toekomst voorspellen! Maar op basis van de meest realistische scenario's voor het volgende kabinet kunnen we wel onze beste schatting geven. En dat gaan we doen ook:

Handhaving op schijnzelfstandigheid

Elke partij is het erover eens: er moét iets gedaan worden aan de onrust in de markt. Drie van de vijf grootste partijen zijn voorstander van de Zelfstandigenwet. Dus de kans dat de Zelfstandigenwet er komt, is totaal realistisch. Tijd je in te lezen:

• De Zelfstandigenwet: hoe werkt het nieuwe zzp wetsvoorstel?

In het kort: met de Zelfstandigenwet wordt vooraf vastgesteld of iemand als zzp'er een opdracht mag uitvoeren, in plaats van achteraf handhaving zoals bij de Wet DBA en VBAR. Dat wordt vastgesteld met drie toetsen (ondernemers-toets, werkrelatie-toets en sectoraal rechtsvermoeden) en een onafhankelijke toetsingscommissie bij twijfelgevallen. Opvallend is ook dat de Zelfstandigenwet inbedding niét als kenmerk van werknemerschap meeneemt.

De Zelfstandigenwet is daarentegen niet helemaal 'af'. Er kunnen nog diverse onderdelen van de wet gewijzigd worden voordat deze naar de Kamer gaat. Ook kunnen onderdelen van de VBAR nog in de Zelfstandigenwet worden opgenomen.

Minimum uurtarief

Het merendeel van de partijen in de Tweede Kamer steunt een minimumtarief. De kans dat deze er eventueel komt is groot, ongeacht welke coalitie het haalt. Let wel op: dit minimumtarief is geen verplichting zoals het minimumloon. Als je als zzp'er onder het minimumtarief verdient, heb je voornamelijk het recht om te eisen dat je als vaste werknemer wordt bestempeld, in plaats van als zzp'er.

Verplichte AOV

Het meest waarschijnlijke scenario is dat de verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering er komt, maar mét keuzevrijheid. Dus: verplicht, tenzij je kunt aantonen dat je al goed verzekerd bent. Maar het duurt nog jaren voordat die verplichting er écht is. Op z'n vroegst in 2030.

Zelfstandigenaftrek

Onze voorspelling: de aftrek wordt gewoon verder afgebouwd tot € 900 in 2027. Wat er daarna gebeurt, gelijk houden of compleet afschaffen, valt nog niet te voorspellen.

Blijf op de hoogte

Wanneer er meer bekend is over één van deze wetten, of over de kabinetsformatie, informeren we je daar graag over. Schrijf je in voor onze nieuwsbrief om elke maand het laatste zzp-nieuws in je inbox te ontvangen: