Zzp'en in 2026: alle regels en wijzigingen op een rij

Zzp wetgeving en regels in 2026

Schijnzelfstandigheid en de Wet DBA

Sinds begin 2025 handhaaft de Belastingdienst de Wet DBA (Wet Deregulering Beoordeling Arbeidsrelaties) weer actief, na jarenlang moratorium. Deze wet moet voorkomen dat iemand officieel zzp'er is, maar in werkelijkheid functioneert als werknemer, wat schijnzelfstandigheid heet.

In 2025 gold een ‘zachte landing’ in de zin dat er geen boetes werden opgelegd. De Belastingdienst kan wel naheffingen opleggen, maar in de praktijk start toezicht vaak met een waarschuwing en een bedrijfsbezoek. Omdat de onduidelijke criteria voor zelfstandigheid veel onrust veroorzaakten, is deze zachte landing deels verlengd in 2026. Concreet betekent dit:

• opdrachtgevers krijgen meestal niet meteen een boete, maar eerst een waarschuwing in de vorm van een bedrijfsbezoek
• verzuimboetes worden in 2026 nog niet opgelegd
• vergrijpboetes wél, als opzet of grove schuld wordt vastgesteld
• naheffingen (nabetaling loonheffing e.d.) blijven mogelijk met terugwerkende kracht tot 1 januari 2025

Nieuwe wetgeving (zoals de Wet VBAR of de Zelfstandigenwet) moet uiteindelijk duidelijkere criteria bieden voor wat echte zelfstandigheid is.

Status van de Wet VBAR en Zelfstandigenwet

Conceptwet VBAR (Wet Verduidelijking Beoordeling Arbeidsrelaties en Rechtsvermoeden) moest duidelijke richtlijnen geven over wanneer iemand wel of geen zzp'er is, maar werd door de Raad van State hard onderuitgehaald vanwege vaagheid en gebrek aan rechtszekerheid. In het huidige minderheidskabinet van D66, CDA en VVD heeft deze wet bovendien nauwelijks politiek draagvlak.

Opvallend: juist deze drie partijen zijn initiatiefnemer van de Zelfstandigenwet, een alternatief wetsvoorstel dat zzp'ers meer rechtszekerheid geeft.

Inhoudelijk staat die Zelfstandigenwet sterker dan de VBAR, maar politiek en procedureel is de timing onzeker. Het kabinet heeft, zelfs met steun van de andere partijen die vóór de Zelfstandigenwet zijn, geen meerderheid. Ook moet de wet nog langs de Raad van State, de Eerste Kamer én de Tweede kamer, waardoor behandeling vóór de deadline van 31 augustus zeer krap wordt.

Die deadline is gezet door de EU. Voor het Herstel- en Veerkrachtplan (onderdeel van het coronaherstelfonds) beloofde Nederland de arbeidsmarkt te 'herstellen' en kreeg daarvoor een toezegging van 600 miljoen euro. Maar alleen als Nederland vóór 31 augustus 2026 voldoende van de belofte is nagekomen.

Een reëel scenario is daarom dat de Zelfstandigenwet uiteindelijk de VBAR vervangt, maar niet op tijd. In dat geval ligt het voor de hand dat de overheid eerst inzet op een eenvoudiger maatregel, zoals het wettelijk vastleggen van een minimumuurtarief (rechtsvermoeden), om richting Brussel te laten zien dat schijnzelfstandigheid wordt aangepakt (en hoopt dat dat voldoende is).

Komst van de verplichte AOV (Wet BAZ)

De Wet BAZ (Basisverzekering Arbeidsongeschiktheid voor Zelfstandigen) wil zzp'ers een publiek vangnet geven tegen langdurige arbeidsongeschiktheid via een verplichte AOV, een verzekering die door het UWV wordt uitgevoerd en waarin iedereen wordt geaccepteerd.

In het wetsvoorstel is onder meer opgenomen dat:

• zzp'ers na een wachttijd van twee jaar recht krijgen op een uitkering tot 70% van het verzekerde inkomen
• er een opt-out is voor wie een private verzekering heeft die minstens even goed is
• deeltijd-zzp'ers, en wie al via loondienst verzekerd is, onder bepaalde voorwaarden worden uitgesloten

De Raad van State heeft het voorstel kritisch beoordeeld en stelt dat onderdelen lastig uitvoerbaar zijn. Op 2 april staat in de Tweede Kamer een gesprek over de BAZ gepland. Afhankelijk van de uitkomst bepaalt dit of de verplichte AOV dit jaar verder kan worden ingepland richting behandeling en uitvoering.

Wet TTA gaat vanaf 2027 van kracht

De Wet Toelating Terbeschikkingstelling van Arbeidskrachten (Wtta) introduceert een verplicht toelatingsstelsel voor uitzendbureaus, detacheerders, payrollbedrijven en andere organisaties die arbeidskrachten ter beschikking stellen. Alleen bedrijven die door de Nederlandse Autoriteit Uitleenmarkt (NAU) zijn toegelaten mogen personeel uitlenen. Samenwerking met niet-toegelaten partijen wordt vanaf handhaving verboden en beboet.

De wet is aangenomen door Eerste en Tweede Kamer en wordt gefaseerd ingevoerd:

• 1 januari 2027: toelatingsplicht gaat in; uitleners moeten zich aanmelden en voldoen aan normenkader-eisen
• 1 januari 2028: de Nederlandse Arbeidsinspectie start actieve handhaving

Wil je op de hoogte blijven van de laatste ontwikkelingen rond zzp'ers? Schrijf je dan in voor onze nieuwsbrief:

Zzp belasting en inkomen in 2026

Nieuwe belastingschijven en tarieven

In 2026 verandert het belastingstelsel licht: de grenzen en tarieven van de inkomstenbelasting in box 1 zijn aangepast. Dit bepaalt hoeveel belasting je betaalt.

Zelfstandigenaftrek daalt

De zelfstandigenaftrek is een vaste aftrekpost op je winst die je belastingvoordeel geeft als je aan ondernemers- en urencriterium voldoet. Sinds 2020 wordt deze stap voor stap afgebouwd om het verschil tussen werknemers en zelfstandigen te verkleinen. In 2026 daalt de aftrek fors, naar € 1.200.

Auto en mobiliteit voor ondernemers in 2026

Belasting op Youngtimers

De youngtimerregeling maakt het voor zzp'ers fiscaal aantrekkelijk om een auto van 15 jaar of ouder zakelijk te rijden, omdat de bijtelling dan wordt berekend over de dagwaarde in plaats van de nieuwwaarde. In 2026 blijft deze regeling bestaan, maar door stijgende dagwaarden en veranderende milieuregels wordt het voordeel kleiner dan voorheen.

Korting op duurzame auto's

De korting op de motorrijtuigenbelasting (mrb) voor elektrische en waterstofauto’s wordt vanaf 2026 verder afgebouwd. Waar in 2025 nog een korting van 75 procent gold, daalt dit naar 30 procent in de periode 2026–2028. In 2029 resteert 25 procent korting en vanaf 2030 vervalt het voordeel volledig.

Accijnskorting op benzine, diesel en LPG

De accijnskorting op benzine, diesel en LPG is met een jaar verlengd en loopt nu tot 1 januari 2027. De korting is wel iets verlaagd na een aanpassing door de Tweede Kamer, maar brandstof blijft fiscaal ondersteund om autorijden betaalbaar te houden. De accijnzen komen in 2026 uit op € 0,84 per liter benzine, € 0,55 per liter diesel en € 0,20 per liter LPG.

Stijging BPM-tarieven

De BPM op nieuwe en geïmporteerde personenauto’s en motoren gaat in 2026 verder omhoog. De schijfgrenzen dalen met 1,55 procent en de tarieven stijgen met 1,57 procent. Dat maakt het aanschaffen of importeren van een (zakelijke) auto opnieuw iets duurder.

• Lees hier meer over reiskosten voor zzp'ers

Overige wetswijzigingen voor zzp'ers vanaf 1 januari 2026

Geen contante betalingen boven de 3000 euro

Vanaf 2026 zijn contante betalingen boven de 3 000 euro verboden. Deze maatregel moet witwassen en fraude tegengaan. Voor zzp'ers betekent dit dat grote aankopen of betalingen altijd via de bank moeten lopen.

Btw-teruggave digitaal vanuit het buitenland

Vanaf 2026 moet btw-teruggave uit het buitenland volledig digitaal worden aangevraagd. Papieren formulieren verdwijnen. Voor zzp'ers die internationaal werken of kosten maken (zoals hotels, brandstof of beurzen) betekent dit dat teruggave alleen nog via online portalen en EU-systemen loopt.

Nieuwe btw-tarieven voor overnachtingen

Voor overnachtingen (zoals hotels, B&B’s en vakantieverblijven) gaat het btw-tarief omhoog. Het lage tarief vervalt en wordt vervangen door het algemene btw-tarief. Dat maakt zakelijke overnachtingen duurder en heeft vooral impact op zzp'ers die veel reizen voor opdrachten, trainingen of meerdaagse klussen.

Meer belasting over leidingwater

De belasting op leidingwater wordt de komende jaren fors aangescherpt. Nu betaal je als bedrijf alleen belasting over de eerste 300 m³ per jaar. Vanaf 2026 wordt die grens verhoogd naar 50 000 m³, en vanaf 2027 verdwijnt de vrijstelling volledig. Dan betaal je belasting over al het leidingwater dat je gebruikt.

Minder overdrachtsbelasting op beleggingswoningen en vakantiewoningen

Voor wie in 2026 een woning koopt om te verhuren of als vakantiewoning, wordt de overdrachtsbelasting verlaagd. Het tarief daalt van 10,4 procent naar 8 procent. De maatregel moet investeringen in huurwoningen en nieuwbouw aantrekkelijker maken.

Meerprijs voor plastic niet meer verplicht

De verplichte meerprijs voor wegwerp-plastic bakjes en bekers verdwijnt. Ondernemers hoeven klanten niet langer apart te laten betalen voor een plastic toeslag.

Nieuw budget voor investeringsaftrek

De regelingen MIA (milieu-investeringsaftrek) en VAMIL (versneld afschrijven van duurzame investeringen) blijven ook in 2026 bestaan, maar het voordeel wordt kleiner. De aftrekpercentages gaan omlaag en het totale budget is beperkter. Voor zzp'ers die investeren in duurzame bedrijfsmiddelen, zoals elektrische voertuigen, laadpalen of energiezuinige apparatuur, betekent dit dat er nog steeds fiscaal voordeel is, maar minder dan in eerdere jaren.

• Lees hier meer over de investeringsaftrek