Van loondienst naar ZZP: jouw gids voor freelance succes

Hé freelancer in spe, welkom in onze allesomvattende gids. Mijn naam is Chelsea Hofland, freelance copywriter en marketeer. Samen met Freelance.nl, het platform waar jaarlijks duizenden freelancers hun eerste opdracht vinden, ben ik er om jou te helpen met de overstap van loondienst naar zzp.

Hiermee ga ik je helpen om over te stappen van een loondienst contract naar een succesvolle carrière als freelancer. Dat lijkt best ingewikkeld en toegegeven: er komt ook veel bij kijken. Maar maak je geen zorgen, want ik heb alle stappen zelf al eens doorlopen, zodat jij soepel kunt starten zonder dat je opnieuw het wiel uit hoeft te vinden!

In deze gids ontdek je:

• de verschillende termen voor zelfstandig ondernemers
• 7 potentiële nadelen van freelancen en hoe je hiermee omgaat
• 6 voordelen die het freelance-leven biedt
• de stappen om alles goed te regelen
• het combineren van loondienst en zzp-werk
• de communicatie met je huidige werkgever
• 7 tips voor een soepele en succesvolle overgang

Dat is best veel. En dat klopt. Overstappen van de veiligheid van een loondienstverband naar zelfstandig ondernemerschap doe je ook niet zomaar. Pak er dus een lekker kop koffie bij en laat ons je helpen bij deze spannende stap met onze alles-in-één overstap gids!

Jij staat op het punt je reis van loondienst naar zzp te starten. Spannend! Wil je je maandsalaris in een week verdienen? Of meer creatieve vrijheid om je werk uit te voeren naar eigen visie? Misschien schuilt er in jou wel een echte salestijger en zoek je juist het ondernemerschap op. Zo herkenbaar! Voor mij waren dit ook drijfveren om het freelance-leven in te stappen. 

En ik ben niet de enige. In deze gids hoor je van meerdere freelancers hoe zij tegenover bepaalde onderwerpen staan. Zo zegt copywriter en social media marketeer Marlouk Rodijk over de overstap naar freelance: 

Waar ga jij het verschil maken?

Als beginnende freelancer is het van groot belang om te weten welke unieke dienst jij aan je klanten gaat leveren en voor welk probleem jij de oplossing bent. Vraag jezelf af wat jouw expertise en passie is en hoe je dit kunt combineren met een verleidelijk dienstaanbod. 

Ben jij bijvoorbeeld goed in het optimaliseren van de snelheid van websites? Veel ondernemers zijn daar specifiek naar op zoek. Of kan jij als geen ander technische handleidingen schrijven? Ook daarvoor is genoeg werk te vinden.

Als je nog niet zeker weet wat jouw sterke punten zijn, kijk dan eens echt goed naar je werk- en levenservaringen en bespreek dit met bijvoorbeeld vrienden of familie. Waarvoor vragen zij jou standaard om hulp? Daar is een reden voor. Als je er niet goed in was, zouden ze je het ook niet vragen! 

Voor we je kunnen helpen om de overstap te maken naar het ondernemerschap, moeten we eerst enkele basisprincipes bespreken die je helpen bij het tijdig en correct starten van je zzp-carrière. Maak je geen zorgen, we zullen deze onderwerpen verderop in de gids uitgebreider behandelen, maar voor nu geven we je een beknopt overzicht van de cruciale stappen om de overstap van loondienst naar zelfstandig ondernemerschap met vertrouwen te maken.

• Zorg voor een btw-nummer om zaken officieel te maken
• Wees punctueel met je belastingaangiftes (inkomstenbelasting en btw-aangifte)
• Regel de verplichte verzekeringen voor jouw situatie als zelfstandige

Daarnaast zijn er een aantal zaken die handig (maar niet noodzakelijk) zijn om te regelen voor een vlotte start van je freelance carrière.

• Pensioenopbouw
• Het opstellen van contracten
• Algemene voorwaarden
• Een KvK-inschrijving
• Urenregistratie
• Administratie bijhouden
• Overige verzekeringen
• Tevens is het goed om rekening te houden met mogelijke kortingen en regelingen
• MKB-winstvrijstelling en andere aftrekposten
• Kleineondernemersregeling (KOR)

Maak je geen zorgen als je niet bekend bent met deze termen; we zullen ze later in de gids nader toelichten en uitleggen welke belastingvoordelen je mogelijk kunt benutten.

Nu je in vogelvlucht weet wat er moet gebeuren als je van loondienst naar zelfstandige gaat, is het ook handig als je kennis hebt over hoe je jezelf als zelfstandige presenteert. Er zijn namelijk verschillende benamingen voor zelfstandigen en deze worden vaak door elkaar gebruikt. We lopen ze even samen door. 

Note: in deze gids gebruiken we de termen ‘freelance’ en ‘zzp’er’ door elkaar omdat ze nagenoeg hetzelfde betekenen.

Zzp'er:

Een zzp'er (zelfstandige zonder personeel) is - zoals de naam al zegt - een persoon die als zelfstandige werkt en geen personeel in dienst heeft. Zzp'ers en freelancers zijn eigenlijk hetzelfde. Voor de wet of de belastingdienst maakt het namelijk niet uit, die gebruiken deze termen niet. 

De term zzp'er wordt vaker gebruikt voor ‘mensen die fysiek werk verrichten’ en de term freelance wordt ingezet voor ‘kenniswerkers’. Zo ben je als bouwvakker bijvoorbeeld in de volksmond sneller een zzp'er en als schrijver word je vaker een freelancer genoemd.

Freelancer:

Nu heb ik het eigenlijk al een beetje verklapt, maar als freelancer ben je hetzelfde als een zzp'er. De term ‘freelancer’ wordt alleen vaker gebruikt bij creatieve beroepen zoals marketeers, schrijvers, social media managers, ontwerpers en fotografen. 

Interimmer:

Het begrip interimmer wordt vaak wel echt anders gebruikt, maar is ook minder populair (je hoort het minder vaak). Hiermee bedoelt men vaak een tijdelijke kracht die wordt ingehuurd om een specifieke opdracht uit te voeren. 

Interimmers worden vaak ingeschakeld als interne capaciteit of expertise ontbreekt bij een bedrijf. Ze zijn bijvoorbeeld tijdelijke vervanging voor iemand die met zwangerschapsverlof is of iemand die langdurig ziek is. Ze vervullen de functie en zijn daarna weer weg. 

Interimmers werken vaak vanuit een detacheringsconstructie en zijn meestal geen zelfstandig ondernemers.

Ondernemer met personeel: 

Een ondernemer met personeel is een persoon die (je raadt het al) een bedrijf heeft opgericht en personeel in dienst heeft. Dit type ondernemers zijn verantwoordelijk voor de dagelijkse gang van zaken binnen het bedrijf en dragen de verantwoordelijkheid voor het aansturen en managen van het personeel.

We hebben nog even handig de overeenkomsten en verschillen onder elkaar gezet.

Kortom: de verschillende termen zoals zzp'er, freelancer en interimmer zijn van toepassing op zelfstandig professionals, maar ze hebben enkele subtiele variaties. 

Houd deze nuances in gedachten bij het zoeken naar opdrachten, want opdrachtgevers gebruiken de termen ook gemakkelijk door elkaar! Onthoud dat jouw gekozen term belangrijk is voor het beeld dat je uitstraalt en bij het aantrekken van potentiële klanten.

Hoe je jezelf noemt versus hoe je geregistreerd staat

Houd hier wel goed rekening mee: voor de belastingdienst en de wet maakt het allemaal geen verschil. Die kijken namelijk naar je bedrijfsvorm. 

In Nederland zijn er diverse bedrijfsvormen voor ondernemers, elk met hun eigen unieke kenmerken. Een populaire keuze voor freelancers en zzp’ers is de eenmanszaak, waarbij de ondernemer zelf verantwoordelijk is voor alle facetten van het bedrijf en persoonlijk aansprakelijk is voor eventuele schulden. 

Een andere geliefde optie voor freelancers in het hogere segment (inkomen boven de 68.000 euro per jaar) is de besloten vennootschap (bv), waarbij de aansprakelijkheid van de ondernemer beperkt is. 

De naamloze vennootschap (nv) is voornamelijk geschikt voor grotere ondernemingen en heeft vrij verhandelbare aandelen, dit is een optie die je dus eigenlijk nooit bij freelancers ziet. 

Naast deze drie bedrijfsvormen kun je ook kiezen voor een vennootschap onder firma (vof), waarbij twee of meer ondernemers samen een gezamenlijke onderneming aangaan. Of voor een commanditaire vennootschap, waarbij er één of meerdere stille vennoten deelnemen. Ook dit zie je af en toe bij zzp’ers die veel samenwerken.

Kortom: er zijn verschillende opties om je ondernemersdroom in Nederland waar te maken. Verdiep je hier goed in voordat je een keuze maakt!

Oké zzp’er, de basis staat. Je weet hoe je jezelf kunt presenteren, dus nu gaat het echte werk beginnen. Maar voordat je de grote sprong maakt, is het belangrijk om een realistisch beeld te hebben van wat je kunt verwachten als zelfstandige.

 Het is namelijk niet de bedoeling dat je het zzp-leven gaat idealiseren. Geloof me, daar ben ik ook geweest. Ik dacht vooral dat het hebben van een eigen bedrijf me meer vrije tijd zou bieden. Niet dus! Zo’n bedrijf opstarten is flink hard werken. 

Laten we eerlijk en realistisch blijven. We zullen ons eerst verdiepen in de nadelen van het zijn van een zelfstandige en daarna ook de voordelen bekijken. Zo krijg je een compleet beeld van de freelance-wereld en kun je beslissen of het echt bij je past. Dus laten we op ontdekkingstocht gaan!

Dit zijn de 7 meest gehoorde uitdagingen van onze freelancers:

1. Financiële (in)stabiliteit in onzekere tijden 

Als zelfstandige heb je geen vast inkomen. Dit betekent dat je goed moet nadenken over je financiële planning én regelmatig moet sparen om eventuele toekomstige kosten te kunnen dekken. Daarnaast is er geen garantie dat je genoeg werk hebt om rond te komen en zul je ook daar buffers voor moeten opbouwen. De meeste freelancers zorgen voor een buffer van 6 tot 9 maanden aan inkomen voordat ze de overstap maken. 

Omgaan met de financiële uitdagingen van het freelance-leven kan lastig zijn, maar er zijn verschillende strategieën die je kunt benutten om veerkrachtig en succesvol te zijn. Ten eerste: stel een helder budget op en houd je daaraan. Dit zorgt voor overzicht en helpt je om prioriteiten te stellen en bewuste beslissingen te nemen. Schakel, indien nodig, een financieel adviseur of accountant in om ervoor te zorgen dat je financieel gezond blijft. 

Stap twee: spreid je inkomstenbronnen zoveel mogelijk door te werken voor verschillende klanten, in meerdere sectoren of misschien zelfs met een parttimebaan naast je freelance werk. Hierdoor ben je minder afhankelijk van één klant en voorkom je stress wanneer de inkomsten wisselvallig zijn.

2. Onverzekerd en ziek zijn? Geen goede combinatie

Bij ziekte, werkloosheid of arbeidsongeschiktheid heb je als freelancer geen recht op uitkeringen en moet je zelf voor je eigen verzekeringen zorgen. Als je in loondienst werkt regelt je werkgever dit voor je. Ben je niet goed verzekerd als zelfstandige? Dan kan dit leiden tot financiële problemen. Zorg dus altijd dat je dit goed op orde hebt!

Het zelf regelen van je verzekeringen als freelancer is van cruciaal belang om financiële problemen bij onvoorziene gebeurtenissen te voorkomen. Begin met een inventarisatie van de benodigde en gewenste verzekeringen, zoals: een ziektekostenverzekering, arbeidsongeschiktheidsverzekering en aansprakelijkheidsverzekering. Ga vervolgens op zoek naar geschikte aanbieders en vergelijk premies en voorwaarden. 

Overweeg om je aan te sluiten bij brancheverenigingen of coöperaties, omdat zij vaak collectieve verzekeringen met gunstige tarieven aanbieden. Houd rekening met je huidige financiële situatie en eventuele toekomstige veranderingen om te bepalen welke dekking voor jou het meest geschikt is. 

Tot slot: evalueer regelmatig je verzekeringsportefeuille om ervoor te zorgen dat je dekking up-to-date blijft. Door verzekeringen actief te beheren creëer je gemoedsrust, bescherm je jouw toekomst als zelfstandige en voorkom je oververzekeren.

3. De salesman- of vrouw in jou

Als zelfstandige ben je zelf verantwoordelijk voor het vinden van klanten. Zorg voor een succesvolle klantenwerving met gerichte marketing, zoals het creëren van een sterke online aanwezigheid en het bijwonen van netwerkevents. 

Investeer in je bestaande relaties en zorg voor een goede service, zodat bestaande klanten niet alleen terugkeren maar ook als ambassadeurs optreden en je bij anderen aanbevelen. Zo garandeer je een duurzame inkomstenstroom. En tot slot kunnen platformen als Freelance.nl je helpen bij het vinden van opdrachten als het even wat rustiger is binnen je eigen netwerk.

4. Succes is geen gegeven

Dit lijkt een open deur, maar die wordt niet altijd ingetrapt. Het uitvoeren van werk, bewaken van deadlines en het oplossen van problemen is helemaal aan jou. Waar een accountmanager of projectmanager dat in een organisatie doet, zijn deze rollen in je eigen onderneming allemaal aan jou toegewezen. Er is niemand anders die zorg draagt voor je succes.

Als zelfstandige is het belangrijk om proactief te zijn en je time management, organisatie skills en probleemoplossend vermogen te verfijnen. Maak gebruik van handige planningstools en prikkel jezelf om continu te groeien en te leren. Zo maak je van jouw onderneming een echt succes.

5. Freelancen kan eenzaam zijn

Op het moment dat je als freelancer aan de slag gaat, zal je merken dat je veel vaker alleen werkt. Dit kan bij sommige mensen leiden tot het gevoel van eenzaamheid en verminderde sociale interactie. Stel je voor dat je als freelance grafisch ontwerper vanuit huis werkt, dan zul je minder face-to-face contact hebben met collega's dan wanneer je op een kantoor zou werken. 

Hierdoor kunnen de dagen soms lang en geïsoleerd aanvoelen. Denk je nu “Dat past helemaal niet bij mij”? Vergeet niet dat het freelance-leven niet voor iedereen een ideale werkvorm is!

Collega’s who? Die heb je niet nodig! Jij gaat gewoon lekker naar een co-working space om andere zelfstandigen te ontmoeten. Zo creëer je niet alleen een netwerk dat je kan helpen met je bedrijf, maar blijft je sociale meter ook hoog genoeg om happy te zijn. 

Voordat je de keuze maakt om als zelfstandige te starten, is het dus verstandig om goed na te denken of deze manier van werken echt bij jou past en wat je eventueel kunt doen om meer sociaal contact te krijgen, bijvoorbeeld door af en toe op locatie bij klanten of in co-working spaces te werken.

6. Voorkom chaos in je administratie

Tot slot moet je als zelfstandige zelf de administratie doen. Dat vindt niet iedere zzp’er leuk en het vraagt ook om goede organisatieskills. Denk aan facturatie, belastingaangifte en het bijhouden van de boekhouding. 

Of beter nog: boekhouder to the rescue! Ja, zo simpel kan het zijn. Zie je zelf iets niet zitten? Dan is dat 9 van de 10 keer werk dat een ander je graag uit handen neemt. Lucky you! Dus huur een boekhouder in voor je btw-aangifte, inkomstenbelasting of je gehele administratie. 

Een tip van Marlouk: “Zoek een boekhouder met een fysiek kantoor of één die aangesloten is bij een bureau met een goede naam. Zo weet je zeker dat deze persoon te vertrouwen is en niet verzaakt en je in de financiële problemen brengt.”

7. Even een call ‘inschieten’

Marlouk deelt een belangrijk perspectief op klantcontact, wat voor haar een nadeel van zelfstandigheid is: “Ik moest eraan wennen dat klanten mij altijd kunnen mailen of bellen en dat dit contact best intensief is. Je leert daarin echt je grenzen aangeven.”

Nu even handig in een tabel onder elkaar. De meest gehoorde knelpunten, plus wat jij hier als zzp’er zelf aan kunt doen:

Zet je schrap voor de uitdagingen en geniet tegelijkertijd van de vrijheid en flexibiliteit van het freelance-leven. Denk na over wat het betekent om als freelancer te werken en zorg ervoor dat je goed voorbereid bent voordat je de sprong waagt.

Er is natuurlijk een reden waarom jaarlijks meer dan 100.000 Nederlanders starten als zelfstandig ondernemer. Als er alleen maar nadelen aan zouden kleven dan zou niemand het doen toch? 

Correct, aan het freelancer-bestaan is ook heel veel moois. Niet iedereen zoekt hetzelfde in zijn of haar overstap naar zelfstandigheid. Maar volgens ons zijn er 6 universele ‘zonnestralen’ waar elke zzp’er zich toch wel in kan vinden. 

Veel freelancers kiezen voor het zelfstandige bestaan omdat ze op zoek zijn naar meer vrijheid. Ook voor mij was dat een reden om de switch te maken. Ik wilde autonomie over mijn werkwijze, mijn klanten zelf uitkiezen en mijn eigen werktijden bepalen.

Benieuwd naar meer voordelen? We sommen ze voor je op:

1. De heilige graal: flexibele werktijden

Als zelfstandige heb je de vrijheid om je eigen werkuren en werkschema te bepalen, waardoor je je werk beter kunt afstemmen op je persoonlijke leven. Ga jij graag om 11 uur op maandag naar yoga? Je vaste werkgever laat dat vast niet zomaar toe. Maar als eigen baas bepaal je dat zelf! Of breng je graag de kinderen zelf naar school, waardoor je ‘pas’ om 9:30 kunt starten? Geen stress, niemand die boos kijkt als je ‘laat’ binnenstapt. Daarnaast kan je zelf bepalen welke projecten je aanneemt en welke niet. Je vakantie inplannen? De enige met wie jij hoeft te overleggen ben jijzelf!

2. In iedere situatie ben jij ‘een baas’

Als zelfstandige ben je eigen baas en heb je volledige controle over je werk en carrière. Je kunt je eigen visie en ideeën volgen en je eigen strategieën bedenken om je bedrijf te laten groeien. Ook kun je klanten selectief aannemen, zo creëer je een klantenkring waar jij echt gelukkig van wordt. Lijkt de opdracht je leuk, maar de opdrachtgever is niet prettig om mee samen te werken? Dan zeg je toch gewoon nee? Their loss…

3. Een lachende portemonnee 

Als zelfstandige bepaal je zelf je tarieven. Hierdoor is het mogelijk een stuk meer te verdienen dan als je in loondienst zou werken. Je kunt bovendien werken met abonnementen, zodat je altijd een vaste stroom inkomsten hebt. Let wel op! Je moet nog wel een stuk van je uurtarief afdragen aan de Belastingdienst en gebruiken voor onkosten.

Lees alles over hoe je als starter je uurtarief kunt bepalen, en gangbare freelance uurtarieven.

4. Klanten gaan door je selectieproces

Als zelfstandige heb je de mogelijkheid om verschillende opdrachtgevers en projecten aan te nemen, waardoor je werk gevarieerder en interessanter wordt. Veel mensen ervaren dit als prettige afwisseling in het werk. 

Daarnaast kun je klanten selecteren op een cultuurmatch. Passen ze bij je? Geloof je in hun missie en visie? En wat jij met je klantenportfolio wilt uitstralen? Werken er andere mensen bij het bedrijf waar jij graag mee in contact komt of van wilt leren? Allemaal valide redenen om een opdracht wel of niet aan te nemen.

5. Ondernemen is een zielsmissie

Freelancers runnen hun eigen bedrijf, dit moet je leuk vinden. Een vast onderdeel van ieders freelance-reis is die van persoonlijke groei en ontwikkeling. Je hebt de mogelijkheid om nieuwe vaardigheden te leren en je kennis en expertise uit te breiden. Weet je bijvoorbeeld niet zoveel van belasting? Duik er dan eens uitgebreid in. Of ben je niet zo goed in plannen? Dan volg je een cursus project management. Zo breid je jouw skills uit in een richting die aansluit bij jouw motivatie, en niet bij ‘wat je werkgever op dat moment nodig heeft’.

6. Jij staat met stip op #1

Zoek je meer ruimte voor ‘jou’ en wil je je niet aanpassen aan een bedrijfscultuur die niet bij je past? Als freelancer maak je zelf je bedrijfscultuur en kun je in iedere call, webtekst of social media post helemaal jezelf zijn. Met storytelling en personal branding kan jij echt ‘jij’ zijn. Daarnaast is dit direct een prachtige manier om op te vallen in de zee van freelancers. 

Hé, goed bezig! Dat mag ook even gezegd worden. Nu je bekend bent met de veelzijdige wereld van freelancen, laten we even stilstaan bij wat we tot nu toe hebben ontdekt. Je hebt inzicht gekregen in:

• de drijfveren om zelfstandig te werken
• de voor- en nadelen van een freelance-carrière
• strategieën om potentiële obstakels te overwinnen
• passende benamingen voor jou als zelfstandig professional

Maar wacht nog even met starten: wat zijn nou echt zaken die je moet regelen voor je überhaupt mag beginnen? Je wilt natuurlijk niet bij de start van je zelfstandige bestaan meteen de wet overtreden.

Btw-nummer verplicht of niet?

Als startende freelancer is het belangrijk om te weten of een btw-nummer verplicht is voor jouw specifieke situatie. In veruit de meeste gevallen is het aanvragen van een btw-nummer noodzakelijk, aangezien je als zzp'er belastingplichtig bent voor de omzetbelasting (btw) voor de producten of diensten die je verkoopt. 

E zijn enkele uitzonderingen waarbij je vrijgesteld bent van de BTW, bijvoorbeeld als je werkzaamheden verricht voor bepaalde onderwijs- of zorginstellingen. Als je je bij de KVK inschrijft dan geven zij dit automatisch door aan de Belastingdienst. Via de Belastingdienst krijg je dan ook je btw-nummer.

Het is aan te raden om navraag te doen bij de Belastingdienst of een financieel adviseur, om zeker te zijn van jouw verplichtingen omtrent btw.

Doe op tijd btw-aangifte

Wanneer doe je als zzp’er belastingaangifte? Maandelijks, per kwartaal of jaarlijks, dit verschilt per bedrijf. Overigens kan je aanvragen om minder vaak (minimaal 1 keer per jaar) belastingaangifte te doen. Dit kan handig zijn voor kleinere bedrijven, zoals freelancers. Het scheelt namelijk een hoop werk!

In je belastingaangifte vermeld je hoeveel btw je in rekening hebt gebracht bij je opdrachtgevers. Daarnaast kun je hier ook de bij jou in rekening gebrachte btw terugvragen. Blijft er een bedrag over? Dan ben je dat verschuldigd aan de Belastingdienst. 

Dit bedrag kun je overigens het best meteen betalen, geloof mij! Ik leverde een keer mijn btw-aangifte aan op de allerlaatste dag van het kwartaal en betaalde meteen. Door de vertraagde communicatie had de Belastingdienst het geld pas in de nieuwe maand. Dat is niet de bedoeling en dat heb ik geweten ook! Er lag de volgende week meteen een brief op de mat. Dit keer met een waarschuwing, omdat ik voorheen altijd op tijd was. De volgende keer zou dat een boete zijn. Auw! Een harde leerschool, dat doe ik nooit meer.

Vergeet je inkomstenbelasting niet

Iedereen die werkt in Nederland betaalt belasting over zijn of haar inkomsten. Als ondernemer betaal je meer inkomstenbelasting dan wanneer je in loondienst werkt. Ook dat wist ik eerst niet. Bovendien heb je (waarschijnlijk) geen recht op kortingen als je parttime ondernemer bent en daarnaast nog deels in loondienst werkt. Let daar dus goed op als je begint.

De Belastingdienst ziet jou namelijk pas als ondernemer voor de inkomstenbelasting als je 1.225 uren in een jaar aan je bedrijf besteedt. Dit heet het urencriterium. De kans is groot dat je dat niet doet, tenzij je weinig uren in loondienst maakt. 

Hier was ik niet van op de hoogte, waardoor ik flink meer belasting moest betalen over mijn zzp-inkomsten en moest sparen voor de inkomstenbelasting over 2022. Wees je hier dus bewust van!

Zeker zijn van je zaak? Deze verzekering is verplicht

Veel verzekeringen zijn niet verplicht. Het ligt aan het type werk dat je doet, of je überhaupt een verzekering moet afsluiten. Is dat wel het geval? Dan is dat vaak een Beroepsaansprakelijkheidsverzekering.

Een goede start is het halve werk

Yes, we zijn weer een stapje verder. Als je bovenstaande zaken hebt geregeld, kun je met vertrouwen aan de slag. 

Maar dit zou niet dé alles-in-één gids zijn als we nu zouden stoppen. Als je echt een goede start wilt maken, zijn er nog veel onderdelen waar je nu al over na moet gaan denken. Laten we ze één voor één even nalopen.

Maar voor we onze tips met je delen, deelt Marlouk ook graag nog even wat er bij haar mis ging. Leren van andermans fouten kan nooit kwaad!

Marlouk: “Ik zat ongemerkt boven het bedrag dat je voor de KOR mag verdienen. Ik moest vervolgens drie termijnen btw-aangifte terugbetalen. Zorg dus dat je dit op orde hebt en weet met welke regels je te maken hebt.”

Nu denk je misschien, wat is de KOR? Lees hier alles over de kleineondernemersregeling en kleinschaligheidsinvesteringsaftrek.

Bonnen, bonnen, bonnen

Het is misschien niet iets waar je meteen om staat te springen, maar wel essentieel: administratie. Als zelfstandig ondernemer ontkom je er niet aan. Het is aan jou om facturen, inkooporders en bonnen te bewaren. Dit is niet alleen de basis voor je belastingaangifte, maar helpt je ook om je eigen boekhouding overzichtelijk te houden. Je leest hier alles over in MoneyMonk’s top 5 boekhoud tips voor startende freelancers.

Uurtje factuurtje?

Bij administratie hoort ook je urenregistratie. Besteed je per jaar meer dan 1.225 uren aan je onderneming? Dan kom je in aanmerking voor interessante voordelen bij je inkomstenbelasting. En over belasting gesproken…

KvK-inschrijving verplicht of toch niet?

Dit lijkt misschien een gekke plek voor informatie over je KvK-inschrijving, want is dat niet verplicht? Veel startende ondernemers denken van wel. En ik dacht het overigens ook. Tot een medewerker van de KvK het tegen me zei tijdens mijn inschrijving. Omdat ik nog maar één opdrachtgever had, was ik voor de KvK geen ondernemer maar een resultaatgenieter. Een inschrijving was dus niet nodig. 

Om te bepalen of je jezelf als ondernemer moet inschrijven, hanteert de KvK drie belangrijke criteria:

• Het leveren of voorbereiden van producten/diensten
• Het genereren van winst uit de verkoop van deze producten/diensten
• Het zakendoen met een bredere klantenkring dan enkel vrienden en familie

Nog steeds twijfels? Overweeg dan de volgende vragen om je status te bepalen.

• Investeer je tijd en/of geld in het opstarten of laten groeien van je bedrijf?
• Heb je een doorlopende betrokkenheid bij je onderneming, in plaats van een eenmalige klus?
• Ben je van plan om voor meerdere opdrachtgevers te werken om schijnzelfstandigheid te vermijden?
• Heb je controle over je werktijden en hoe je je werkzaamheden uitvoert, zelfs als je door een opdrachtgever wordt ingehuurd?

Door deze criteria zorgvuldig te overwegen, kun je beter bepalen of je jezelf bij de KvK moet inschrijven als ondernemer. Zo zorg je ervoor dat je bedrijf op de juiste manier wordt geregistreerd en dat je aan alle wettelijke vereisten voldoet.

Een inschrijving bij de KvK kan ook handig en voordelig zijn voor je bedrijf, zelfs als het niet strikt noodzakelijk is. Het helpt om jezelf te positioneren als een serieuze en professionele speler binnen jouw vakgebied en biedt toegang tot zakelijke diensten en adviezen. 

Het is daarom goed om zorgvuldig je opties te overwegen en, indien nodig, te bespreken met een adviseur of de KvK. 

Neem een doordachte beslissing die jouw freelance-carrière ten goede komt en zorg voor een solide basis voor jouw ondernemerschap.

Dek jezelf in met algemene voorwaarden

Naast een inschrijving bij de KvK, is het ook belangrijk om algemene voorwaarden op te stellen. Hierin leg je de spelregels vast die gelden voor jouw onderneming. Denk hierbij bijvoorbeeld aan betalingsvoorwaarden, levertijden en aansprakelijkheid. 

Het is belangrijk om deze voorwaarden goed op te stellen en ook te laten checken door een jurist. Zo voorkom je dat je later voor vervelende verrassingen komt te staan of in een discussie met een klant verstrikt raakt.

Let wel op: er kunnen situaties ontstaan waarin jouw voorwaarden niet overeenkomen met die van je opdrachtgever of het contract. In dit geval is het cruciaal om open en constructief met de opdrachtgever te communiceren, zodat je tot een wederzijds voordelige oplossing komt. 

Begin met het zorgvuldig doorlezen en vergelijken van beide sets voorwaarden en noteer de specifieke punten waarop ze verschillen. Vervolgens kun je om de tafel gaan zitten met je opdrachtgever, om de verschillen te bespreken en samen tot een compromis te komen waar beide partijen zich prettig bij voelen. 

Wees bereid om enigszins flexibel te zijn, maar zorg ervoor dat je jouw belangen, alsmede die van je onderneming, niet in gevaar brengt. Eventueel kun je juridisch advies inwinnen om er zeker van te zijn dat de uiteindelijke overeenkomst inpasbaar is en in lijn met de geldende wet- en regelgeving.

Algemene voorwaarden zijn niet automatisch van toepassing!

Algemene voorwaarden spelen een belangrijke rol bij het aangaan van zakelijke overeenkomsten, maar ze zijn alleen van toepassing als ze daadwerkelijk deel uitmaken van de overeenkomst. 

Om ze geldig te maken, moet je ervoor zorgen dat je de voorwaarden voorafgaand aan of op het moment van het bereiken van de overeenkomst uitdrukkelijk van toepassing verklaart. 

Door dit te doen, zorg je ervoor dat zowel jij als de andere partij op de hoogte zijn van de rechten en plichten die zijn vastgelegd binnen het contract. Dit helpt misverstanden en potentiële conflicten voorkomen.

Zakelijk en privé gescheiden houden

Als freelancer is het verstandig om een zakelijke bankrekening te openen. Dit maakt het bijhouden van je administratie een stuk gemakkelijker en je kunt zakelijke en privé-uitgaven beter scheiden. Daarnaast geeft het ook een professionele uitstraling richting je opdrachtgevers. 

Wil je het jezelf helemaal makkelijk maken? Dan kun je ook verschillende ‘potjes’ aanmaken binnen je rekening. Ik heb zelf bijvoorbeeld potjes voor de btw, inkomstenbelasting, mijn pensioen, sparen, een buffer, betaalgeld en vakanties. Lees in ons artikel meer over de voordelen van een zakelijke bankrekening voor freelancers.

Less is more of toch niet?

Naast een Beroepsaansprakelijkheidsverzekering, kun je ook denken aan een Arbeidsongeschiktheidsverzekering. Hiermee ben je financieel beschermd als je door ziekte of een ongeval (tijdelijk) niet meer kunt werken. Wel zo handig! Zeker als je tijdens je werk afhankelijk bent van je fysieke gesteldheid. Dan wordt je al snel voor 80-100% afgekeurd. 

Hieronder volgen enkele andere opties die goed zijn om te overwegen. 

• Een rechtsbijstandverzekering: 

Als zzp’er kan het voorkomen dat je betrokken raakt bij juridische geschillen. Een rechtsbijstandverzekering helpt je met de kosten van juridische bijstand.

• Een inventaris- en goederenverzekering: 

Als je als freelancer een fysieke inventaris of voorraad hebt, dan is het verstandig om deze te verzekeren tegen diefstal, brand en andere risico’s.

• Een autoverzekering: 

Heb je een auto voor zakelijk gebruik? Dan is het verstandig om deze te verzekeren met een zakelijke autoverzekering.

Er zijn veel aanvullende verzekeringen mogelijk. Lees voor meer informatie ons uitgebreide artikel over aanvullende verzekeringen voor freelancers. Let wel goed op dat je jezelf niet oververzekerd. Dit zien we nog vaak bij freelancers gebeuren en is zonde van het geld!

Verdien wat je echt waard bent

Denk alvast na over je tarieven en bepaal je prijs voordat je start als freelancer. Kijk naar wat concurrenten vragen en wat je kosten zijn, zoals bijvoorbeeld de kosten voor je verzekeringen en zakelijke rekening. 

Mijn tip: wees niet bang om teveel te vragen. Veel freelancers durven aan het begin niet hoog in te zetten met hun uurtarief, omdat ze denken dat ze dan weinig opdrachten binnenkrijgen. Dat is gelukkig niet waar. 

Vergeet ook niet dat het verhogen van je tarief bij bestaande opdrachtgevers vaak lastiger is dan starten met een hoog tarief.

Wij snappen dat het bepalen van je uurtarief lastig kan zijn. Als je hier meer over wilt weten en wilt gaan rekenen, raad ik je ons artikel aan dat dieper in gaat op je uurtarief bepalen.   

Zorg dat je aanwezig bent op de juiste plekken

Ook niet onbelangrijk: marketing! Denk na over hoe je jezelf als freelancer gaat presenteren naar de buitenwereld. Maak je een website, visitekaartjes en een portfolio? Of pak je de acquisitie anders aan?

Mijn tip: creëer als zzp'er impactvolle marketing door authentieke en boeiende content te delen die jouw unieke waardepropositie weerspiegelt. Optimaliseer je website met SEO, zodat potentiële klanten je makkelijk vinden. Benut social media-kanalen en netwerkbijeenkomsten om zichtbaarheid te vergroten. 

Door jezelf op een persoonlijke en aantrekkelijke manier te presenteren, trek je meer opdrachtgevers aan en bouw je duurzame klantrelaties op.

Benut je social skills

Voor freelancers is effectief netwerken essentieel. Bouw duurzame relaties op door actief deel te nemen aan branche-evenementen, lokale bijeenkomsten en online platformen. Wees oprecht geïnteresseerd in anderen en deel jouw expertises. Dit benadrukt jouw betrokkenheid en versterkt je reputatie. Door strategisch en persoonlijk te netwerken, vergroot je jouw zakelijke kansen en versterk je jouw succes als zzp’er.

Er zijn zoveel manier om ‘goed’ te netwerken, maar niet elk kanaal en middel past bij jou. Wees je goed bewust van hoe jij het best netwerkt en zet daar maximaal op in. 

Onze tips om echt het meeste uit het netwerken te halen?

• Stel jezelf open en benaderbaar op
• Bereid een heldere elevator pitch voor om jezelf en je diensten te introduceren
• Luister actief naar anderen en stel vragen om interesse te tonen
• Maak toegankelijke, relevante en informatieve content om online te delen
• Investeer tijd in het onderhouden van je bestaande netwerkrelaties
• Durf hulp te vragen en deel jouw kennis en ervaringen met anderen
• Vergeet niet om opvolging te geven aan een ontmoeting, bijvoorbeeld via e-mail of LinkedIn
• Overweeg deelname aan brancheverenigingen of lokale zzp-groepen voor extra netwerkkansen

Wees geduldig en geef netwerken de tijd.

Om maar meteen met de deur in huis te vallen: ik ben niet meteen fulltime gaan freelancen. Ik was gelukkig in mijn baan, maar kreeg toevallig een aanbod om op zzp-basis een opdracht voor een hele leuke klant uit te voeren. Ik meldde mijn werkgever dat ik deze opdracht wilde uitvoeren op mijn vrije dag en zo geschiedde. 

Op den duur wilde ik wat meer bijverdienen, vanwege de hoge gasprijzen en inflatie. Ik schreef me in op een schrijversplatform en daar kwamen veel fijne opdrachten uit. Zoveel zelfs dat ik besloot mijn baan op te zeggen. Mijn werkgever vroeg echter of ik nog een paar maanden kon blijven, zodat de overgang voor hem soepeler was en hij een vervanger konden vinden. Ik verlaagde mijn uren naar 24 uur per week in loondienst en de rest van de dagen gebruikte ik voor freelancen.

De ideale combinatie: zekerheid en afwisseling

Ik ben niet de enige die het zo aanpakt. Veel mensen combineren loondienst en freelancen al jaren, zonder volledig over te stappen. Waarom?

• Je verdient een extra zakcentje
• Je hebt afwisseling in je werk
• Je loopt minder financiële risico's
• Je bouwt (in veel gevallen) nog pensioen op bij je werkgever

Dit is als startende freelancers wel zo prettig, zeker als je nog niet helemaal zeker weet of het freelance bestaan wel echt iets voor jou is.

Loondienst en freelancen is niet voor iedereen de beste keuze

Er zit natuurlijk ook een keerzijde aan die medaille. Dat heb ik zelf ook ervaren. Loondienst combineren met freelancen kan lastig zijn om verschillende reden.

De kwaliteit van je werk kan verminderen

Wat ik zelf merkte is dat ik het lastig vond om alle ballen hoog te houden. Als er een opdrachtgever belde tijdens mijn baan in loondienst, voelde ik druk om met de vraag van de opdrachtgever aan de slag te gaan. Dit kwam mijn focus op mijn baan in loondienst niet ten goede. 

Je neemt makkelijk te veel werk aan

Je wilt er zijn voor je opdrachtgevers, maar draait ook je uren in loondienst. Omdat je een extra zakcentje wilt bijverdienen of de binnenkomende opdrachten gewoon zó leuk vindt, is de kans groot dat je te veel werk aanneemt. 

Ik deed dat in het begin ook en dat was een grote reden voor mij om te kiezen voor fulltime freelancen. ‘s Avonds werken, naast een werkdag in loondienst, wordt op den duur lastig. 

Je gaat meer belasting betalen

Als je niet 1.225 uren per jaar aan je bedrijf besteedt, ontvang je bij de inkomstenbelasting geen kortingen voor je ondernemerschap. Simpelweg omdat de Belastingdienst ziet dat je ook veel tijd besteedt aan (in dit geval) werken in loondienst. Je bent dan dus geen ondernemer voor de Belastingdienst en dat kan nadelig uitpakken. Je draagt meer belasting af over je totaalinkomen. 

Zo, dat was best veel om allemaal te lezen. Voor jouw gemak heb ik het nog een keer in een tabel onder elkaar gezet:

Nu je al deze informatie tot je hebt genomen, ben je hopelijk in staat om een weloverwogen keuze te maken. Loondienst en freelancen combineren kan een uitdaging zijn, maar ook zeer lonend als je het aankan. Het is belangrijk om een gezonde balans te vinden en prioriteiten te stellen, zodat de kwaliteit van je werk niet in het gedrang komt. Wat vind jij echt belangrijk? 

Houd je uren en werklast goed in de gaten en probeer te voorkomen dat je te veel hooi op je vork neemt. Onderzoek de belastingvoordelen van elk scenario en maak een weloverwogen keuze tussen loondienst, freelancen of een combinatie van beiden. 

Op die manier kun je de voordelen van beide werelden benutten en jezelf als een waardevolle professional in de markt zetten.

Zo combineer je werken in loondienst en zzp’en

Gelukkig kun je zelf veel doen om de nadelen van de combinatie ‘loondienst en freelancen’ uit te balanceren. Ik geef je enkele tips.

Verwerk je werkzaamheden in een duidelijk schema 

Zet bijvoorbeeld een gratis Calendly account op. Dit is een digitale kalender, waarin opdrachtgevers afspraken kunnen inplannen. Jij kiest hierin zelf wanneer je beschikbaar bent voor een belverzoek. Zo kunnen opdrachtgevers geen afspraken inplannen op dagen of dagdelen dat jij voor je werkgever in loondienst werkt.

Maak duidelijke afspraken met je werkgever

Bijvoorbeeld over het bellen van opdrachtgevers tijdens werkuren. Ook al heb je je Calendly, zoals hierboven genoemd, ingesteld: het kan toch gebeuren dat er een dringend verzoek tussendoor komt. Wat doe je dan? Maak hier vooraf goede afspraken over, zodat je geen extra stress hebt als dit toch voorkomt.

Communiceer duidelijk je grenzen

Wees realistisch in wanneer iets af is en geef aan dat je alleen op bepaalde dagen bereikbaar bent. Ik vond het soms best lastig om een opdrachtgever te moeten vertellen dat ik over 10 dagen pas tijd had voor een overleg. Gevolg was dat ik ze dan probeerde te bellen in mijn pauze op het werk. Qua werkdruk is dat niet een hele gezonde keuze. 

Plan een vast moment voor facturatie en administratie

In loondienst hoef je zelf weinig tot geen administratie bij te houden, maar als freelancer is dat volledig jouw pakkie-an. Zorg ervoor dat je dit niet uit het oog verliest en plan bijvoorbeeld iedere week een half uurtje in voor je administratie. 

Als je de tips die wij eerder in dit artikel besproken hebben goed integreert in je work-flow, dan ben je elke week waarschijnlijk slechts enkele minuten bezig met je administratie. Wel zo fijn!

Het gesprek met je werkgever aangaan: spannend!

Of je nu fulltime wilt freelancen of werken als zelfstandige combineert met een contract in loondienst, je werkgever dient op de hoogte te zijn. Dat is niet alleen fijn voor jullie (toekomstige) relatie, maar stelt je ook gerust om in alle openheid je freelance-werk uit te voeren. Hoe je dat doet? Ik neem je mee. 

Do’s en don’ts in het gesprek met je werkgever

Ten eerste: ga het gesprek met je werkgever altijd aan. Dat is best spannend, je hebt vooraf vaak geen idee over hoe die gaat reageren. Gelukkig voor jou, heb ik dat gesprek al gevoerd en kan ik je precies vertellen wat de do’s en don'ts zijn. 

1. Check van tevoren je overeenkomst.

• Lees de arbeidsovereenkomst en controleer of er een concurrentiebeding is.
• Zorg dat je bekend bent met de gemaakte afspraken en breng eventuele onduidelijkheden in het gesprek ter sprake.

2. Bereid je voor op het gesprek.

• Ga er niet met een gestrekt been in en benader je werkgever op een coöperatieve manier.
• Wees bereid te luisteren naar de wensen en zorgen van je werkgever.

3. Voer het gesprek met je werkgever.

• Leg je intenties uit en bespreek je wens om als freelancer te werken naast je baan.
• Wees eerlijk over je behoeftes en redenen om te freelancen, zonder noodzakelijkerwijs je langetermijnplannen te onthullen.
• Vraag, indien nodig, naar de wensen van je werkgever.

4. Zoek een middenweg.

• Als je het niet eens bent met bepaalde wensen van je werkgever, probeer dan samen tot een compromis te komen.
• Stel eventueel alternatieven voor, zoals het bellen tijdens pauzes in plaats van onder werktijd.

5. Freelance-activiteiten opstarten.

• Begin met het uitvoeren van freelance-opdrachten, rekening houdend met de afspraken en wensen van je werkgever.
• Blijf open en eerlijk over je opdrachten en wees flexibel waar nodig.

Deze tijdlijn geeft een overzicht van het proces om met je werkgever te praten over het combineren van freelance-werk met een vaste baan. Het belangrijkste is om eerlijk en open te communiceren en samen te werken, om tot een akkoord te komen dat voor beide partijen werkt. En dat je niet van loondienst naar zzp bij dezelfde werkgever gaat. 

Geen toestemming voor urenvermindering, wat nu?

Vraag je werkgever altijd om toestemming als je parttime wilt zzp’en. Die heeft namelijk de mogelijkheid om je aanvraag af te wijzen, als hier conflicterende belangen zijn of regels over zijn opgesteld in je arbeidsovereenkomst. Let hier dus goed op en kijk je contract goed na. In sommige gevallen moet je een jaar wachten om opnieuw een aanvraag in te dienen. Heeft je werkgever een maand voor de ingangsdatum niet gereageerd op jouw verzoek? Dan mag je jouw aanvraag als geaccepteerd beschouwen (bron: KvK).

Zoals gezegd, ben je niet de enige die de stap naar fulltime zelfstandigheid niet in één keer neemt. Ik vond de langzame overgang persoonlijk erg fijn. Mijn route was als volgt: fulltime werken in loondienst, parttime loondienst, parttime loondienst en parttime freelancen, fulltime freelancen. 

Maar je kunt natuurlijk ook de combinatie loondienst en freelance aanhouden. Dan ziet je route er meer zo uit: fulltime werken in loondienst, parttime werken in loondienst en parttime freelancen. Benieuwd naar de voordelen van mijn route?

• Je bouwt een buffer op: 

Omdat je nog in loondienst werkt, ben je verzekerd van een vast inkomen. Dit geld kun je wegzetten op je spaarrekening, zodat je alvast een buffer opbouwt voor je zzp-carrière.

• Je werkt aan een portfolio: 

Als startende ondernemer zul je eerst klanten moeten werven. Omdat je in loondienst nog geen financiële risico’s loopt, is het fijn als je een klantportfolio opbouwt zonder je zorgen te maken over geld. 

• Je neemt geleidelijk aan afscheid van je collega’s: 

Dat klinkt gek, maar na drie jaar werken binnen een team, heb je een band opgebouwd met je collega’s. Ik vond het zelf echt een gek idee om binnen vier weken (de opzegtermijn) het bedrijf te verlaten.

Het was een flinke reis, maar inmiddels ben je écht helemaal bij en weet je precies waar je op moet letten als je gaat freelancen. Om je een extra hart onder de riem te steken: dit zijn mijn 7 laatste tips voor jou als freelancer. 

Denk vooraf goed na over waarom je zelfstandig wilt worden

Stap één in alles dat je doet is altijd de waarom-vraag. Vraag jezelf af wat je zo aantrekt in een freelance-bestaan. Misschien kun je jezelf vinden in de zienswijze van Britt Leenaarts, hieronder: vrijheid, flexibiliteit, autonomie of inkomen, welke boxjes vink jij af?

Breng in kaart wat jij nodig hebt om te kunnen leven zoals je wilt

Je levensonderhoud is belangrijk. Waar de ene freelancer prima rondkomt van € 2.000,- per maand, is dit voor de ander veel te weinig. Breng in kaart hoeveel jij maandelijks besteedt en hoeveel je wilt verdienen om te voorzien in je levensonderhoud. Reken ook vakanties en de zzp-verplichtingen mee. 

Informeer bij zzp’ers hoe zij de overstap hebben ervaren

Het helpt om te informeren bij kennissen, vrienden of familie die zelf de stap hebben gemaakt naar freelancen. Zij bieden waarschijnlijk perspectieven waar je niet altijd over nadenkt als je zelf nog niet gestart bent. 

Breng je netwerk op de hoogte

Je netwerk inschakelen is altijd een goed idee. Vertel iedereen wat je gaat doen. Je weet maar nooit wie geïnteresseerd is en binnenkort een praatje komt maken. Voor je het weet dient je eerste opdrachtgever zich aan. Blijf delen! Ook als je bang bent dat niemand het leest of dat je teveel deelt. 

Maak duidelijke afspraken met je werkgever

Niet alleen voor je werkgever is het fijn als er duidelijkheid is, ook jij kunt je werk- en freelance-leven beter scheiden met goede afspraken en een vaste structuur.

Bespreek een zzp-opdracht met je werkgever

Wil je graag fulltime freelancen, maar niet je huidige werkomgeving verlaten? Daar heb ik zelf ook over getwijfeld. Helaas was mijn werkgever niet ontvankelijk om met zzp’ers te werken, maar ik begrijp helemaal dat je niet meteen weg wilt als je leuk werk of fijne collega’s hebt. Er zijn andere opties! Vraag je werkgever bijvoorbeeld of die je op zzp-basis wil inhuren. 

Zorg voor een goede werk-privébalans

Britt Leenaarts, oprichter van tekstbureau Bloei, zegt over de ideale werk-privébalans: "Geniet van de vrijheid om je energie precies in te zetten zoals jij dit aanvoelt, maar verlies jezelf niet in slow working. Ga altijd voor een bepaalde tijd je bed uit, duik even onder die douche en rond minimaal één prioriteit af voordat je iets voor jezelf gaat doen Je voelt je dan productief én prettig tegelijk!" 

Ben jij er klaar voor?

Wat spannend! Je gaat de stap maken. Ik weet zeker dat het een goede keuze is. Je bent op de hoogte van álles dat je moet weten (en zelfs een beetje extra) om een topstart te maken. Klaar om te gaan? Check hier de gids die je praktisch meeneemt door het proces naar zelfstandige.